Κώστας Γουλιάμος: In memoriam Μαρίας Κυρτζάκη (1948 - 21 Ιαν. 2016) με δύο ποιήματα

Κώστας Γουλιάμος

In memoriam Μαρίας Κυρτζάκη

Το σύγχρονο ποιητικό τοπίο χαρακτηρίζεται από έντονη συγγραφική και εκδοτική δραστηριότητα, η οποία, ωστόσο, δεν συνιστά πάντοτε ένδειξη αντίστοιχης εμβάθυνσης στην ποιητική τέχνη, ούτε μαρτυρεί την ύπαρξη εκείνης της διανοητικής και αισθητικής συγκρότησης που ο Ελύτης προσδιόρισε ως «ποιητική νοημοσύνη».

Πλήθος ανθρώπων γράφουν και εκδίδουν χωρίς καλλιέργεια αισθήσεων, χωρίς βαθιά αίσθηση της γλώσσας και, κυρίως, χωρίς συνείδηση της ιστορικής διαδρομής, των αισθητικών κατακτήσεων και των μεγάλων διανοητικών και υφολογικών αναμετρήσεων της Ποίησης.

Εκείνο, όμως, που καθιστά το φαινόμενο ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ίδια η γραφή τους προδίδει μια σχεδόν αδιανόητη άγνοια της ποιητικής παράδοσης και των μεγάλων κατακτήσεών της.

Σαν να μην προηγήθηκαν ποιητές, ρεύματα, αισθητικές ανατροπές και γλωσσικές κατακτήσεις, με τις οποίες κάθε ποιητική φωνή οφείλει ―έστω και σιωπηρά― να αναμετρηθεί. Η άγνοια δεν αποτελεί πρωτοτυπία.

Κώστας Γουλιάμος: Ενάντια στην Αισθητική του Κυρίαρχου

Κώστας Γουλιάμος

Ενάντια στην Αισθητική του Κυρίαρχου

Στον 21ο αιώνα, η καπιταλιστική εξουσία δεν ασκείται μόνο μέσω της άμεσης καταστολής ή της φαντασμαγορικής επίδειξης ισχύος, αλλά και μέσω της αισθητικής.

Με άλλα λόγια, η ηγεμονία δεν εδραιώνεται μόνο μέσα από την οικονομική κυριαρχία, αλλά και μέσω της κουλτούρας, των εικόνων και της καλλιτεχνικής παραγωγής, που ipso facto διαμορφώνουν τη συλλογική αντίληψη και συνείδηση.

Λογουχάρη, η λογοτεχνία και η ζωγραφική, πεδία που άλλοτε λειτουργούσαν ως χώροι κριτικού στοχασμού, ρηγμάτωσης ή/και επαναστατικής διαδικασίας, σήμερα είναι βαθιά ενσωματωμένα στους σχεδιασμούς του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου.

Ο Μαρξ υποστήριζε ότι οι κυρίαρχες ιδέες κάθε εποχής είναι οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης. Στη σύγχρονη καπιταλιστική πραγματικότητα, η πολιτισμική παραγωγή μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε εμπόρευμα, σε «περιεχόμενο» προς κατανάλωση, κυρίως μέσα από «πλατείες» ψηφιακής αγοραλογίας.

Κώστας Γουλιάμος: Όταν η ποιητική μεταλλάσεται σε οικονομία θορύβου και ορατότητας

Κώστας Γουλιάμος 

Όταν η ποιητική μεταλλάσεται σε οικονομία θορύβου & ορατότητας

Ο σύγχρονος πληθωρισμός ποιητικού λόγου συγκροτείται ως ένα πεδίο συμβολικής οικονομίας, εντός του οποίου η διάκριση του Marx μεταξύ αξίας χρήσης και ανταλλακτικής αξίας αποκτά καθοριστική ερμηνευτική σημασία. Η ποιητική δημιουργία υπάγεται ολοένα και περισσότερο σε μηχανισμούς υλικής και άυλης αξιοποίησης, ενώ, στο πλαίσιο της "πολιτισμικής βιομηχανίας" των Adorno και Horkheimer, ενσωματώνεται σε διαδικασίες τυποποίησης, κυκλοφορίας και κατανάλωσης.

Έτσι η ποίηση αντί να λειτουργεί ως πεδίο κριτικής συνείδησης και αισθητικής ρήξης, ενσωματώνεται στους μηχανισμούς της αγοράς και, τελικά, υποβαθμίζεται σε προϊόν συμβολικής κατανάλωσης. Στο πλαίσιο αυτό, οι πρακτικές των δημοσίων σχέσεων και της αγοραλογίας (marketing) δεν περιορίζονται στη διανομή, αλλά επεκτείνονται στον ίδιο τον πυρήνα της ποιητικής δημιουργίας.

Κώστας Γουλιάμος: Η Περιπέτεια του Νοήματος — Η Απαξίωση της Ανάγνωσης — Περί Ποιητικής και Αγοραλογίας — Ηθελημένη Συσκότιση

Ι.

Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ του ΝΟΗΜΑΤΟΣ: Μολονότι ο Roland Barthes δεν αναφέρεται ρητά στον "Φίληβο" του Πλάτωνα, εντούτοις το έργο του για την απόλαυση του κειμένου, όπως και για το θάνατο του συγγραφέα έχει πλατωνικές ρίζες σε ό.τι αφορά στην αμφισβήτηση σταθερών νοημάτων αλλά και του ρόλου του συγγραφέα στην αποτύπωση της αλήθειας.

Ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε πώς ο διάλογος του "Φίληβου" σχετίζεται με την απόλαυση (ηδονή) και τη γνώση. Ο Barthes δεν αναφέρει ούτε και παραπέμπει στον εν λόγω διάλογο, αν και στην "απόλαυση του κειμένου" εξετάζει την εμπειρία της ανάγνωσης ως γενεσιουργό πεδίο ευχαρίστησης και ηδονής.