Πάμπλο Νερούδα
(12 Ιουν. 1940, Παράλ - 23 Σεπ. 1973, Σαντιάγο)
Στον Φιντέλ Κάστρο
Φιντέλ, Φιντέλ, οι λαοί σ’ ευγνωμονούνε:
τα λόγια δράση, οι πράξεις σου τραγούδια,
γι’ αυτό κι εγώ σου φέρνω απ’ την πατρίδα
μια κούπα με κρασί: είναι το αίμα
ενός λαού απ’ τα έγκατα της γης μου
που απ’ τη σκιά δροσιά θα στάξει εντός σου,
είναι οι μεταλλωρύχοι των αιώνων
που απ’ την κρύα γη βγάζουνε λάβα.
Eduardo Galeano
Μοντεβιδέο, 3 Σεπ. 1940 – 13 Απρ. 2015
Εδουάρδο Γκαλεάνο
Η Επανάσταση απέναντι στο σύστημα της ανικανότητας
[…] Το 1960, ο πρώην πρέσβης των ΗΠ στην Κούβα, ο Ερλ Σμιθ, ενώπιον μιας υποεπιτροπής της Γερουσίας δήλωσε: «Μέχρι να ανέβει ο Κάστρο στην εξουσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχανε τόσο ακαταμάχητη επιρροή στην Κούβα, που ο εκεί πρέσβης ήτανε το δεύτερο πιο σημαντικό πρόσωπο στη χώρα, ενίοτε πιο σημαντικό κι από τον ίδιο της τον πρόεδρο».
Φιντέλ, 13 Αυγ. 1926 - 25 Νοε. 2016
Ο Προφήτης Φιντέλ, Ο Επονομαζόμενος και Άλογο
Εισαγωγή • Μετάφραση • Σχολιασμός • Σημειώσεις • Σχέδια
Μπάμπης Ζαφειράτος
Τον Νοέμβριο από τη NEW STAR
2010 4 Ιουλίου Ο Προφήτης Φιντέλ και το Ιράν. Τότε δεν ήτανε ο Τραμπ με τον Νετανιάχου, αλλά ο Ομπάμα με το φασιστικό Ισραήλ του Σιμόν Πέρες. Η Αδύνατη Ευτυχία (εν μέσω Μουντιάλ).
[…] Το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν έχει τελειώσει. Έξι μέρες μένουνε ακόμα για τον τελικό.
Είναι δυνατόν να χάνανε μια τόσο εξαιρετική ευκαιρία η αυτοκρατορία των Γιάνκηδων και το φασιστικό Κράτος του Ισραήλ, για να κρατήσουνε το μυαλό της συντριπτικής πλειοψηφίας των κατοίκων του πλανήτη μακριά από τα θεμελιώδη προβλήματά τους;!
Ποιος θα έπαιρνε είδηση τα διεστραμμένα σχέδια της αυτοκρατορίας για το Ιράν και τα χυδαία προσχήματά της για να του επιτεθεί;
Μίκης Θεοδωράκης
Χίος, 29 Ιουλ. 1925 - Αθήνα, 2 Σεπ. 2021
Ο ΟυρανοΜίκης και το Canto General της Επανάστασης
Αγαπημένε Φιντέλ, μας άφησες και είναι η πρώτη φορά που διαφωνώ μαζί σου.
(Μίκης Θεοδωράκης, Αθήνα 26.11.2016)
Πιστεύω πως η μουσική είναι πιο δύσκολη από την πολιτική. Κι η απόδειξη είναι πως υπάρχουνε περισσότεροι πολιτικοί στον κόσμο απ’ ότι μουσικοί. Αλλά υπάρχουνε ακόμα λιγότεροι επαναστάτες καλλιτέχνες, αν και οι καλλιτέχνες μπορεί να θέλουνε την επανάσταση.
(Φιντέλ Κάστρο, 29 Ιουλ. 1981, Αβάνα, Πλατεία του Καθεδρικού)
Επίγραμμα για τον ΟυρανοΜίκη
Όχι δεν πέθανε ο Μίκης
Είναι του Παρθενώνα οι κολόνες
Είναι της Μακρονήσου οι κοτρώνες
Της Ρωμιοσύνης η φωνή η ουρανομήκης
Canto που θ’ αντηχεί εις των αιώνων τους αιώνες
Μπάμπης Ζαφειράτος, 2 Σεπτεμβρίου 2021
Επίγραμμα
Για τους Ήρωες του Μ-26-7
Κι αν στο Μονκάδα οι νέοι του Μαρτί συνάντησαν τη φρίκη
Κι αν του Μπατίστα οι γιοι είχαν του Αβέλ τα μάτια ξεριζώσει
Και τα ’δειχναν στην αδερφή του την Αϊδέε για να προδώσει
Είναι από τις στιγμές που η ήττα μετατρέπεται σε νίκη
Χιλιάδες μάτια ανοίξανε κι άρχισαν να φοβούνται οι λύκοι
Γιατί είδανε την τρομερή ματσέτα του Μονκάδα
Ν’ αστράφτει μες στα μάτια του Φιντέλ ―δίδυμη δάδα
Κι η Επανάσταση έγινε του ανθρώπου η θεία Δίκη
Μπάμπης Ζαφειράτος, 19 Ιουλίου 2022
Roberto Fernández Retamar
Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019
Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ
Πατρίδα
Από την ποιητική συλλογή
Ναι στην Επανάσταση
Μετάφραση
Μπάμπης Ζαφειράτος / Μποτίλια Στον Άνεμο
Ο Ρεταμάρ με τον Φιντέλ και δεξιά ο Γαβριέλ Γαρσία Μάρκες. (Foto: La Ventana / Casa de las Américas)
ΠΑΤΡΙΔΑ
Τώρα ξέρω· δεν είσαι η νύχτα· είσαι
Μια άκαμπτη και καθημερνή βεβαιότητα
Είσαι η αγανάχτηση, είσαι ο θυμός
Που μας ορθώνουν απέναντι στον εχθρό.
Είσαι η γλώσσα για να καταλάβουμε
Πολλούς ανθρώπους που μεγαλώσανε μέσα στο φως σου.
Είσαι η γη η αληθινή, ο αέρας
Που τον ζητάει πάντα το στήθος για ν’ αναπνεύσει.
Είσαι η ζωή που ήτανε χτες η υπόσχεση
Των βυθισμένων στα σπλάχνα σου νεκρών.
Είσαι ο τόπος της μύχιας αγάπης,
Της χαράς και του θάρρους και
Της επιτακτικής προσμονής για το θάνατο.
Είσαι ο λόγος της ύπαρξής μας,
Είσαι η πέτρα που πάνω της ξέρουμε πως είμαστε εμείς,
Είσαι η όμορφη, είσαι η τεράστια κάσα
Που μέσα της θα διαλυθούνε τα κόκκαλά μας
Για να συνεχίσει να πλάθεται η μορφή σου.
Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, Δεκ. 2021
(Ισπανικό κείμενο κάτω)
Από το βιβλίο:
Ο Προφήτης Φιντέλ, Ο Επονομαζόμενος και Άλογο
Πρόλογος • Μετάφραση • Σχολιασμός • Σημειώσεις • Σχέδια
Μπάμπης Ζαφειράτος
Τον Νοέμβριο από τη NEW STAR
Roberto Fernández Retamar
Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019
Que veremos arder
Epitafio en Girón
Μετάφραση – Σημειώσεις
Μπάμπης Ζαφειράτος –
Μποτίλια Στον Άνεμο
Πρώτη παρουσίαση – δημοσίευση στα Ελληνικά, 9/6/2024
Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ
Που θα δούμε να καίγονται
Ο Αβέλ έχυσε το αίμα του
στην αρχή.
Δεν τον ακολουθήσανε παρά μονάχα οι ταπεινοί, οι λησμονημένοι.
Κι αφού περπατήσανε απάνω στη θάλασσα,
Μείνανε δώδεκα κι απ’ την αρχή ξεκινήσανε όλα.
Γενειοφόροι κατεβήκανε στου χρόνου το γύρισμα,
Και είχανε μαθητές απάνω στην απέραντη γη.
Αυτό, το βιβλίο το ήξερε κιόλας.
*
Οι Κουβανοί, με τον σύντροφο Φιντέλ στο τιμόνι, έχουνε ταχθεί σθεναρά αλληλέγγυοι στον λαό μας και στον αγώνα μας. Εμείς οι Βιετναμέζοι δεν θα ξεχάσουμε ποτέ αυτή την υποστήριξη.
Χο Τσι Μινχ, ηγέτης της Λαϊκής Δημοκρατίας του Βιετνάμ. Εφημερίδες Revolución και Hoy, 29 Ιουλ. 1965)
*
Ο σύντροφος Χο Τσι Μινχ ανήκει στη μοναδική γενεαλογία ανθρώπων, που ο θάνατός τους είναι σπόρος ζωής και αέναη ακτινοβολία ερεθισμάτων και γι’ αυτό θα συνεχίσει να οδηγεί τον λαό του Βιετνάμ μέχρι τον καθολικό και αμετάκλητο θρίαμβο, που βρίσκεται κιόλας προ των πυλών.
Ο Φιντέλ και ο Γκάμπο το 2000, στο Φεστιβάλ Πούρων της Αβάνας (JOSE GOITIA/AP/SIPA)
Γκαμπριέλ Γαρσία Μάρκες
Gabriel José García Márquez
(6 Μαρ. 1927, Αρακατάκα, Κολομβία - 17 Απριλίου 2014, Πόλη του Μεξικού, Μεξικό)
Φιντέλ Κάστρο: Η Τέχνη Του Λόγου
(Αποσπάσματα)
Ο Φιντελ Καστρο αναφερόμενος σε έναν ξένο επισκέπτη, τον οποίον συνόδευε για μια βδομάδα κατά την περιοδεία του στην ενδοχώρα της Κούβας, είπε: «Μα πώς θα μιλήσει αυτός ο άνθρωπος, που μιλάει περισσότερο κι από μένα!» Αρκεί να γνωρίζεις έστω και λίγο τον Φιντέλ Κάστρο, για να καταλάβεις πως αυτή ήταν μια υπερβολή του, κι από τις μεγαλύτερες, επειδή είναι αδύνατο να φανταστείς κάποιον πιο εθισμένο από αυτόν στις ομιλίες. Η προσήλωσή του στον λόγο αγγίζει τα όρια της μαγείας. Στην αρχή της Επανάστασης, μια εβδομάδα μόλις μετά την θριαμβική του είσοδο στην Αβάνα, μίλησε στην τηλεόραση χωρίς διακοπή επί εφτά ώρες. Πρέπει να είναι παγκόσμιο ρεκόρ. Τις πρώτες πρωινές ώρες, οι κάτοικοι της Αβάνας, καθόλου εξοικειωμένοι με την υπνωτική δύναμη εκείνης της φωνής, καθίσανε να τον ακούσουνε με τον παραδοσιακό τρόπο, αλλά καθώς πέρναγε η ώρα, επιστρέφανε στη ρουτίνα τους, με το ένα αφτί στα δικά τους και με το άλλο στην ομιλία.
Εδουάρδο Γκαλεάνο
1953, Σαντιάγο δε Κούβα – Ο Φιντέλ
Την αυγή της 26ης Ιουλίου, μια χούφτα νέοι εξαπολύουνε επίθεση στον στρατώνα Μονκάδα. Οπλισμένοι με αξιοπρέπεια, με την κουβανία τους(*) και με κάτι λιανοντούφεκα για πουλάκια, αντιμάχονται τη δικτατορία του Φουλχένσιο Μπατίστα και τον μισό αιώνα της αποικιοκρατίας που το παίζει δημοκρατία.
Μερικοί, λίγοι, πεθαίνουνε στη μάχη, αλλά περισσότερους από εβδομήντα θα τους εξοντώνει ο στρατός μετά από μια βδομάδα βασανιστηρίων. Οι βασανιστές ξεριζώνουνε τα μάτια του Αβέλ Σανταμαρία και άλλων κρατουμένων.
Αλεχάντρο
Γόμες Ρόα
(Κολομβία,
1935-2014)
Ναι
στην Κούβα, Όχι στον Γιάνκη
Πάμε να υπερασπιστούμε την κουβανική επανάσταση
Πάμε να υπερασπιστούμε την κουβανική επανάσταση
Γιατί είναι η πρώτη του αμερικανικού αγώνα
Γιατί είναι η δίδυμη αδερφή του αμερικανικού αγώνα
Ναι στην Κούβα, Ναι στην Κούβα, Όχι στον Γιάνκη
Ναι στην Κούβα, Ναι στην Κούβα, Όχι στον Γιάνκη
Είν’ ο Φιντέλ κομμουνιστής λένε στην Αμερική μας
Είν’ ο Φιντέλ κομμουνιστής λένε στην Αμερική μας
Μα δεν λεν πως ο Μπατίστα σκότωσε 20.000
Μα δεν λεν πως ο Μπατίστα σκότωσε 20.000
[...] Είμαι μάρτυρας των αγώνων της Βίλμας εδώ και μισόν αιώνα περίπου. Τη θυμάμαι στις συναντήσεις του Κινήματος της 26ης Ιουλίου στη Σιέρα Μαέστρα. Τελικά στάλθηκε από την ηγεσία του σε μια σημαντική αποστολή στο Δεύτερο Ανατολικό Μέτωπο. H Βίλμα δεν πτοήθηκε από κανέναν κίνδυνο.
Με τον θρίαμβο της Επανάστασης, άρχισε την αδιάκοπη μάχη της για τις γυναίκες και για τα παιδιά της Κούβας, κάτι που την οδήγησε στην ίδρυση και στην ηγεσία της Ομοσπονδίας Κουβανών Γυναικών. Δεν έχασε ποτέ εθνικό ή διεθνές φόρουμ, όσο μακριά κι αν ήταν, για να υπερασπιστεί την πατρίδα της, που βρίσκεται υπό διαρκή επίθεση, για να υπερασπιστεί τα ευγενή και δίκαια ιδανικά της Επανάστασης.
Η γλυκιά, σταθερή και επίκαιρη φωνή της ακουγόντανε πάντα με μεγάλο σεβασμό στις συναντήσεις του Κόμματος, της Κυβέρνησης και των μαζικών οργανώσεων.
Η Βίλμα πέθανε
¡Ζήτων η Βίλμα!
(Οι αγώνες της Βίλμας, Άρθρο του Φιντέλ στις 20 Ιουνίου 2007)
*
Βίλμα Εσπίν (Vilma Espín Guillois, Σαντιάγο δε Κούβα, 7 Απρ. 1930 – Αβάνα, 18 Ιουν. 2007). Χημικός μηχανικός, με πρωτεύουσα θέση στο παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα, συντρόφισσα του Ραούλ Κάστρο. Ιδρύτρια και Πρόεδρος (1960-2007) της Ομοσπονδίας Γυναικών Κούβας (Federación de Mujeres Cubanas ‒FMC), εργάστηκε μέχρι το θάνατό της για τα δικαιώματα της γυναίκας στην Κούβα, αλλά και σε ολόκληρη τη Λ.Α. Η Ντέμπορα της μυστικής οργάνωσης του Φρανκ Παΐς, με μεγάλη συνεισφορά στην εξέγερση της 30ής Νοεμβρίου 1956 στο Σαντιάγο δε Κούβα (πάνω) και από τις πρώτες γυναίκες στον Επαναστατικό Στρατό στη Σιέρα Μαέστρα, με πολλές τιμητικές διακρίσεις και με το Βραβείο Λένιν (1977-1978).
*
*
*
Diana Szarazgat, Eirini Nedelkou
* * *
Πάμπλο Νερούδα
V. Το Έπος
ΑΝ
Η ΒΑΘΙΑ η θάλασσα τις πίκρες
κατάφερνε να πνίξει, τότε οι ελπίδες
θ’ ανθίζανε στη γη· και ξεμπαρκάραν:
ήταν γροθιές και μπράτσα για τη μάχη.
Ο Φιντέλ Κάστρο μ’ άλλους δεκαπέντε
κι η λευτεριά μαζί βγήκαν στην άμμο.
Σκοτάδι· το νησί μέσα στο πένθος,
αλλά το φως υψώσανε παντιέρα,
γιατί άλλα όπλα απ’ την αυγή δεν είχαν,
που όμως κι αυτή στη γη αποκοιμιόταν:
και τότε σιωπηλοί πήραν το δρόμο
του αγώνα, περπατώντας προς τ’ αστέρια.
Πάμπλο Νερούδα
IV. Προβάλλει η Κούβα
ΜΑ όταν μαρτύρια αρχίζουν και σκοτάδια
να σβήνουν τον ελεύθερον αέρα
και δεν θωρείς το κύμα τ’ αφρισμένο
μονάχα το αίμα γύρω απ’ τα κοράλλια,
βγαίνει το χέρι του Φιντέλ κι απάνω
η Κούβα, της Καραΐβας τ’ αγνό ρόδο.
