Κώστας Γουλιάμος: Ενάντια στην Αισθητική του Κυρίαρχου

Κώστας Γουλιάμος

Ενάντια στην Αισθητική του Κυρίαρχου

Στον 21ο αιώνα, η καπιταλιστική εξουσία δεν ασκείται μόνο μέσω της άμεσης καταστολής ή της φαντασμαγορικής επίδειξης ισχύος, αλλά και μέσω της αισθητικής.

Με άλλα λόγια, η ηγεμονία δεν εδραιώνεται μόνο μέσα από την οικονομική κυριαρχία, αλλά και μέσω της κουλτούρας, των εικόνων και της καλλιτεχνικής παραγωγής, που ipso facto διαμορφώνουν τη συλλογική αντίληψη και συνείδηση.

Λογουχάρη, η λογοτεχνία και η ζωγραφική, πεδία που άλλοτε λειτουργούσαν ως χώροι κριτικού στοχασμού, ρηγμάτωσης ή/και επαναστατικής διαδικασίας, σήμερα είναι βαθιά ενσωματωμένα στους σχεδιασμούς του παγκοσμιοποιημένου κεφαλαίου.

Ο Μαρξ υποστήριζε ότι οι κυρίαρχες ιδέες κάθε εποχής είναι οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης. Στη σύγχρονη καπιταλιστική πραγματικότητα, η πολιτισμική παραγωγή μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε εμπόρευμα, σε «περιεχόμενο» προς κατανάλωση, κυρίως μέσα από «πλατείες» ψηφιακής αγοραλογίας.

Κώστας Γουλιάμος: Περί αισθητικού νοήματος (Νικολαΐδης, Τασιόπουλος, Κάσσος, Ζαφειράτος)

Κώστας Γουλιάμος

 

Συνεχίζω (βλ. κάτω) το περί αισθητικού νοήματος ζήτημα, πιστεύοντας πραγματικά στις φωνητικές ιδιότητες των λέξεων και, βέβαια, στη σημασιοδοτική τους λειτουργία.

Παραθέτω 4 ακόμα παραδείγματα ποιητών ----

 

Παράδειγμα 1: Παναγιώτης Νικολαΐδης

Παναγιωτης Νικολαιδης

(Η ΝΥΦΗ ΤΟΥ ΙΟΥΛΗ)

 

ζ΄

Πρώτη φορά γυρίσαμε την άλλη πλευρά

τον άλλο Πενταδάχτυλο.

Κι ούτε πως έκαιγε για μέρες το βουνό.

Τώρα

το φλογισμένο πράσινο ηχεί παντού

κι η αροδάφνη στέκει και μας χαιρετά

λευκή μαθήτρια

στις άκριες των δρόμων.

 

———————————-

Παράδειγμα 2: Βαγγέλης Τασιόπουλος

Βαγγέλης Τασιόπουλος

(Ἀχερουσία ἡ θάλασσα )

 

Το γράμμα

 

Κρατώντας τό πολύτιμο εὕρημα ὁ ψαράς

εὐλαβικά στήν τσέπη τό ἀσφαλίζει

συλλαβίζει τά κύματα ὑπολογίζει τό θυμό τους

σταυρώνει ἔπειτα τά χέρια καί δακρύζει

ψάχνει ψηλά γιά τό θεό

−οὔτε κι ἐσύ θά τό ’θελες…

ἑωθινό ἀνάγνωσμα

μές στή χερσαία λήθη.

 

———————

Παράδειγμα 3: Βαγγέλης Κάσσος Βαγγέλης Κάσσος

(Μουσική για την υποδοχή της ψυχής)

 

ΘΑΝΑΤΟΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ

 

είναι μια έρημος

που τώρα περνώ

το κορμί μου

όταν πεινώ όταν διψώ

όπως το μάννα βρέχει η ψυχή μου

θάνατος δεν υπάρχει

μόνον ο χωρισμός απ΄ τη μητέρα

μετά όλα είναι ίδια

στην ψυχή ενωμένα

όπως το χώμα

 

———————-

Παράδειγμα 4: Μπάμπης Ζαφειράτος Babis Zafeiratos

(ΑΔΕΝΤΡΕΣ ΠΛΑΤΕΙΕΣ)

 

Μεταφερόμεθα

 

Κάποτε υποσχεθήκαμε να πούμε καινούργια τραγούδια.

Μα κάθε πρωί

ντυνόμαστε το νέο μας δέρμα

ξυριζόμαστε με περισσή επιμέλεια

οπλιζόμαστε με αόρατες λόγχες

και σκορπάμε

σε ρημαγμένα τοπία.

*

Κώστας Γουλιάμος fb

*

Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.

Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).

Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)

Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας

Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”

2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο

*

Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.

Τον Δεκ. 2023 Το International Research Institute for Economics and Management (IRIEM) θέσπισε ετήσιο «Βραβείου Κ. Γουλιάμου για Διδακτορικό Ερευνητή»

Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο

_______

*

*

* * *

Κώστας Γουλιάμος: Η τέχνη ως ψιμυθίωση ή, άλλως, η ανυπαρξία αισθητικής νοημοσύνης

Κώστας Γουλιάμος

Η τέχνη ως ψιμυθίωση ή, άλλως, η ανυπαρξία αισθητικής νοημοσύνης

Όσο εντείνεται κι εκτείνεται η εμπράγματη κοινωνία, τόσο πιο ευδιάκριτη γίνεται η ανυπαρξία ή/και η απώλεια αισθητικής νοημοσύνης.

Αυτό τουλάχιστον αποτυπώνεται σε έργα τέχνης και βιβλία. Κυρίως εκείνων που αυτοπροσδιορίζονται ως συγγραφείς και καλλιτέχνες, χρησιμοποιώντας, φέρ’ ειπείν, τη σχέση της εικόνας προς το παρελθόν ως μέσο χρονικής ανάμνησης και ως παραστατική διάταξη και σχήμα.

Μηχανοποιώντας μάλιστα τις μορφές αναμνήσεων κι εργαλειοποιώντας το συναίσθημα, δημιουργούν ατελείς μονάδες που, ως τέτοιες, αποκαλύπτουν τις πολύπτυχες ψιμυθιώσεις τους, οι οποίες με τη σειρά τους αποτελούν κατάλοιπο τεχνασμάτων.

Κώστας Γουλιάμος: Η αισθητική της οικονομίας (και τούμπαλιν)

Κώστας Γουλιάμος (*)

Η αισθητική της οικονομίας

Ο Mallarmé είναι ενδεχομένως ο μόνος από τη λογοτεχνική επικράτεια που διέγνωσε την αναλογική σχέση αισθητικής και πολιτικής οικονομίας.

Μετά περίπου από μια 20ετία, ο Freud διατύπωνε τη θέση περί αισθητικής καθοδηγούμενης από την οικονομία.

Θα με ρωτήσετε βέβαια, προς τι όλη αυτή κουβέντα. Απλά... γίνεται πλέον επικίνδυνη η αντιαισθητική του λόγου που επιβάλλει ο καπιταλισμός και ο τεχνοκρατικός του ορθολογισμός μέσα από την εμμονική ανάδειξη ενός ζωώδους υλισμού, καθώς και την προκλητική εμπορευματοποίηση της κοινωνικής και πολιτισμικής ζωής.

Lenin Reloaded: Αινίγματα για μελλοντικούς ιστορικούς ‒ Η εξαφάνιση συλλαλητηρίων και οι κούφιοι άνθρωποι

Αινίγματα για μελλοντικούς ιστορικούς

Lenin Reloaded

Αρχική δημοσίευση, Lenin Reloaded, 6 Νοέμβρη 2013.

(I, II, III)

Ι. Θυμήσου να ξεχάσεις ότι δεν θυμάσαι τίποτα

Σήμερα, 6 Νοέμβρη, ήταν η μέρα μιας γενικής απεργίας που σημαδεύτηκε από την εξαφάνιση της ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ και την μοναχική επιμονή του ΠΑΜΕ. Χθες, 5 Νοέμβρη, ήταν η παγκόσμια μέρα του κινήματος των τύπων που φοράνε μάσκες Guy Fawkes. Το TVXS, όπου πληροφορήθηκα για το θέμα, έχει αναλυτικό ρεπορτάζ από τις συγκεντρώσεις τους σε διάφορες πόλεις του κόσμου, όπου, όπως γράφει, κατέβηκαν "για να εκφράσουν την αντίθεση τους στο παγκόσμιο πολιτικο οικονομικό σύστημα", το οποίο προφανώς δεν έχει όνομα άλλο από "παγκόσμιο πολιτικοοικονομικό σύστημα", ή, επί το απλούστερον, "σύστημα." Για να γιορτάσει δε με τις δέουσες τιμές το παγκόσμιο κίνημα των τύπων με τις μάσκες Guy Fawkes κόντρα στο σύστημα, το TVXS ανέβασε και ιστορικό ρεπορτάζ για τον ορίτζιναλ Guy Fawkes.

Δεν ξέρω κατά πόσο αυτό φαίνεται στο άρθρο που μετέφρασαν στο TVXS, αλλά ο Guy Fawkes, και ευρύτερα η συνωμοσία της πυρίτιδας στην οποία ενεπλάκη, είχε κάποια χαρακτηριστικά στοιχεία.

Αντώνης Μπαλασόπουλος: Οι δύο όψεις του κυνισμού, ή η Όπερα της Πεντάρας ως οδηγός για δύσκολους καιρούς

Dirk Hagner, Bertolt Brecht (I)
Reduction woodcut on washi, 2001 (91 x 57 cm)

Αντώνης Μπαλασόπουλος

Μια ομιλία του στον
Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, 22/11/2013
 
Οι δύο όψεις του κυνισμού
ή
H Όπερα της Πεντάρας ως οδηγός για δύσκολους καιρούς

*
(Η προσθήκη της ξυλογραφίας και το βιντεάκι στο τέλος: Ελάχιστος φόρος τιμής της Μποτίλιας στις καθημερινές όπερες του Αντώνη)

*

Γερμανοί και Αυστριακοί ανάπηροι του Πρώτου Παγκοσμίου κατά την επιστροφή στις πατρίδες τους (απ' το οπτικό υλικό που συνόδευσε την ομιλία)

Η ιστορία λέει πως Η όπερα της πεντάρας, στα γερμανικά Η Όπερα των τριών γροσιών, πήρε το όνομά της από τον φίλο του Μπέρτολτ Μπρεχτ, τον γερμανο-εβραίο συγγραφέα Λέον Φόιχτβανγκερ, καθώς ολοκληρώνονταν οι πρόβες. Ο τίτλος, που άρεσε αμέσως στον Μπρεχτ και τους άλλους συντελεστές της παράστασης, είναι βέβαια σαρκαστικός. Στο βαθμό που αυτοπαρουσιαζόταν ως “όπερα”, το έργο παρέπεμπε ειρωνικά σ’ ένα εμβληματικά αστικό είδος τέχνης, στολισμένο με πολυμελείς ορχήστρες, αστέρες των λυρικών σκηνών, λαμπρές σάλες και μεγαλοαστικά και αριστοκρατικά ακροατήρια· στην πράξη, παρουσίαζε ένα μείγμα οπερέτας, τζαζ και μουσικής καμπαρέ για να αφηγηθεί μια ιστορία από τη ζωή του λεγόμενου “λούμπεν” προλεταριάτου, και ειδικότερα του υπόκοσμου δύο φιλόδοξων μεγαλοεγκληματιών, των διεφθαρμένων συνεργατών τους στον κρατικό μηχανισμό, και των ζητιάνων, μικροκακοποιών και εκδιδόμενων γυναικών που αποτελούν τους “υπαλλήλους” τους. Φέρνοντας μαζί την “όπερα” και το φάσμα της εξαθλίωσης του λεγόμενου “περιθωρίου” λοιπόν, ο τίτλος που πρότεινε ο Φόιχτβανγκερ αντανακλούσε την επιδεικτική, κυριολεκτική και μεταφορική, “φτήνεια” ενός έργου που προβάλλει, χωρίς καμία ηθικοπλαστική διάθεση, τη σεξουαλική ωμότητα, τα εξαχρειωμένα ήθη, το έγκλημα, το ψέμα, την απάτη, την προδοσία και τη γενική κατάπτωση αξιών. Η “Όπερα” είναι ένα έργο “τόσο φτηνό που και ζητιάνου βαλάντιο το σηκώνει”, όπως μας λέει ο αφηγητής στον Πρόλογο, και συνάμα ένα έργο ενσυνείδητα απογυμνωμένο από υψηλά συναισθήματα, από τραγικό μεγαλείο, από ηρωϊσμό ή έρωτα —εν ολίγοις, από οτιδήποτε υποτίθεται πως συνιστά την υπερβατική σφαίρα στην οποία κινείται η υψηλή τέχνη.