Μήτσος Αλεξανδρόπουλος: Αρματωμένα Χρόνια ― Επιμέλεια, Επίμετρο: Μαρία Ψάχου

Έλαβα από τη Μαρία Ψάχου, και την ευχαριστώ πολύ, το εικονιζόμενο πολύτιμο έργο-μαρτυρία-χρονικό του Μήτσου Αλεξασνδρόπουλου, τη συλλογή διηγημάτων του, «Αρματωμένα Χρόνια»

Χάρη στην ακάματη ερευνήτρια της μεταπολεμικής και σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας Μαρία Ψάχου, ο Μήτσος Αλεξσνδρόπουλος είναι πάλι εδώ, σε δική της επιμέλεια και Επίμετρο.

Ο Μήτσος Αλεξασνδρόπουλος με «το μακρινό, λυπημένο του βλέμμα», που «ποτέ δεν πισωδρόμησε μπροστά στη μοίρα», που «κοντά μάς φέρνει πράγματα, τοπία, ανθρώπους» και με το «πολυδύναμο ταλέντο του σιωπηλά ορυχεία έχει ανασκάψει», όπως τον καλωσόρισε ο μεγάλος Γιάννης Ρίτσος στο τρυφερό ποίημά του το 1981 (βλέπε κάτω).

Το βιβλίο επανα-κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος (πρώτη έκδοση 1955).

Χρέος του χρονικογράφου ―γράφει ο Αλεξανδρόπουλος στο διήγημά του «Αντάρτικες νύχτες»―  που είδε από κοντά την παλι­καριά τους είναι να νιώθει σα μια ισόβια φλόγα μέσα του, ένα φορτίο απάνου στη συνείδηση του που μονάχα τότε θαν το σηκώσει και θα συχάσει, σαν μπορέσει να χαράξει υπομονε­τικά στο χαρτί τις σεμνές μορφές των παλικαριών, να ιστορήσει με απλούς τρόπους τα έργα τους, να φυσήξει μαστορικά και στους άλλους ανθρώπους τον αέρα της λεβεντιάς και της αντρείας τους.

Και η Μαρία Ψάχου στο επίμετρό της, υπό τον τίτλο, «Το καταφύγιο της Μνήμης», σημειώνει μεταξύ άλλων:

[…] Μαζί με τους μαχητές του ΔΣΕ και όλοι οι απλοί, λαϊκοί άνθρωποι που πρωταγωνιστούν στα διηγή­ματα του, βγαλμένοι μέσα από τη ζωή, προσέρχονται στις τάξεις του και στην κομμουνιστική ιδεολογία με τον τρόπο του καθένας και καθεμιά, περισσότερο λιγότερο συνειδητά, όχι γιατί αυτό επιβάλλεται από κομματικές δυνάμεις στις οποίες αναγνωρίζεται μια υπερβατική αξία, αλλά αυθόρμητα, διότι συγκινούνται από τα ηθικά αιτήματα που συνθέτουν έμπρακτα τον αξιακό κώδικά τους, την αγάπη στην πατρίδα, την υπεράσπιση της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας, την κοινωνική δικαιοσύνη και τον σεβασμό στον άνθρωπο. Κι αυτή θα μπορούσε να είναι μια ενδιαφέρουσα ερμηνεία του τρόπου που βρήκε γόνιμο έδαφος η σοσιαλιστική ιδεολογία στη λαϊκή συνείδηση.

Χάρη στη δύναμη της ψυχογράφησης του συγγραφέα που συνυπάρχει αξεδιάλυτα με την αφηγηματική ανέλιξη κάθε ιστορίας και αποκαλύπτει τον αγνό ιδεολόγο στον λαϊκό άνθρωπο που αντιστέκεται γιατί τον συνεπαίρνει το όραμα ενός καλύτερου κόσμου, το βιβλίο της φωτιάς του Εμφυλίου αναδεικνύεται σε ένα βιβλίο για κάθε δοκιμαζόμενο, αγωνιζόμενο άνθρωπο που παλεύει συ­νειδητά ενάντια σε κάθε δυσκολία για να παραμείνει συνεπής στα πιστεύω του, αλλά και σε ένα πολύτιμο ψυχογράφημα μιας δύσκολης εποχής. Τα διηγήμα­τα φτάνουν μέσα μας «με κείνη την ιδιαίτερη φωνή που, προτού νάρθει στο νου αγγίζει την καρδιά» (Μ.Α.), κάτι που συμβαίνει με όλο το έργο του Αλεξανδρόπουλου. Σ’ αυτά κυοφορείται «το αρρενωπό, ρωμαλέο νευρώδες και ταυτόχρονα θερμό και υπόρρητα νοσταλγικό ύφος» (Αλέξης Ζήρας), που χαρακτηρίζει γενικότερα τη γραφή του, καθιστώντας την αισθητικά αναγνωρίσιμη, με εμφανή την προσωπική της σφραγίδα.

Τα Αρματωμένα χρόνια είναι ένα βιβλίο μνήμης που αναδεικνύει αναμφισβήτητα τη σύνθετη, πολύσημη και συχνά αμφίσημη σχέση Ιστορίας, μικροϊστορίας, βιώματος και μαρτυρίας, με τη λογοτεχνία ως ιδεολογική και αισθητική επιλογή […]

*

Ένα βιβλίο απαραίτητο, μια εκ του σύνεγγυς γνωριμία με τους Αλύγιστους της Ταξικής Πάλης, από τον Μ.Α., έναν κορυφαίο πεζογράφο της μεταπολεμικής γενιάς,  που όπως προφητικά θα τον χαιρετίσει ο Ρίτσος, 

«το βαθύ σου βλέμμα όλο πιο βαθαίνει σκάβοντας το σκότος του καιρού μας / για ν’ αναβλύσει η κρήνη του φωτός, ν’ αναγνωρίσει ο άνθρωπος τον άν­θρωπο μες στην ειρήνη […] και τα βιβλία σου θα πυργώσουν την πανανθρώπινην ελπίδα μας, την πανανθρώπινη σκέψη και πράξη».

Αναζητήστε το…

*

Από Μποτίλια

Ο Μήτσος Αλεξανδρόπουλος του Γιάννη Ρίτσου: Βλέμμα που ποτέ δεν πισωδρόμησε μπροστά στη μοίρα ‒ Το Σύννεφο

*