Μποτίλια Στον Άνεμο

Για ναυαγούς που θέλουν να κολυμπήσουν. Το σημείωμα άλλοτε βιαστικό και ταραγμένο, άλλοτε φλύαρο ή λακωνικό, ακατάληπτο κι ερμητικό, κακογραμμένο κι αδέξιο, ευδιάκριτο ή ξεθωριασμένο. Μπουκαλάκια, φιαλίδια, φιάλες αερίου. Μποτίλιες, μποτίλιες, μποτίλιες... Με καθορισμένο, πάντοτε, στίγμα. Καλή στεριά, συνταξιδιώτες... Ή καλή θάλασσα.

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026

Κώστας Γουλιάμο: Το Ταμείο Ανάκαμψης, το μεγάλο φαγοπότι και ο ασήκωτος λογαριασμός

Κώστας Γουλιάμος

Ταμείο Ανάκαμψης: Το μεγάλο φαγοπότι και ο λογαριασμός στους εργαζόμενους

Στον μύθο του Ερυσίχθονα, η αχόρταγη βουλιμία μετατρέπεται σε θεία τιμωρία: όσο περισσότερο καταβροχθίζει, τόσο πιο αδυσώπητη καθίσταται η πείνα του, ώσπου η ακόρεστη επιθυμία καταλήγει στην ίδια του την καταστροφή.

Η πραγματικότητα της ΕΕ προσφέρει μια διαφορετική εκδοχή του ίδιου συμβολισμού: την καταβρόχθιση δισεκατομμυρίων, όπου ισχυρά μονοπώλια και επιχειρηματικοί όμιλοι προσέρχονται στο τραπέζι του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ τον λογαριασμό καλούνται να πληρώσουν οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά νοικοκυριά.

Πιο συγκεκριμένα, το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ προστίθεται στα αλλεπάλληλα τραπέζια της μεγάλης επιχειρηματικής ευωχίας, όπου οι ισχυροί του κεφαλαίου προσέρχονται για να αυξήσουν την κερδοφορία τους με χρήμα που παράγεται κοινωνικά.

Μόνο που, σε αυτή τη σύγχρονη εκδοχή του Ερυσίχθειου μύθου, ο λογαριασμός δεν καταλήγει στους αχόρταγους συνδαιτυμόνες. Μετακυλίεται στους εργαζόμενους και στα λαϊκά στρώματα, με τη μορφή της λιτότητας, της φορολογικής επιβάρυνσης (φοροληστείας), της κατεδάφισης των εργατικών δικαιωμάτων και της διαρκούς συρρίκνωσης των κοινωνικών αναγκών.

Τελικά στην Ελλάδα πακτωλό δισεκατομμυρίων πληρώνει ο λαός για να στηριχτεί το μεγάλο κεφάλαιο μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και των 600 αντιλαϊκών του προαπαιτούμενων, τα περισσότερα εκ των οποίων ψήφισαν από κοινού ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ο “όλος” ΣΥΡΙΖΑ.

Οι δε συνέπειες του Ταμείου αποκαλύπτουν καθαρότερα τον ταξικό του χαρακτήρα.

Στην Κύπρο το Ταμείο Ανάκαμψης περιβάλλεται από μια εκκωφαντική πολιτική σιωπή, καθώς ουδέποτε ή ελάχιστα φωτίζεται η ταξική του λειτουργία καθώς ενώ συστηματικά αποφεύγεται ο δημόσιος διάλογος για το ποιοι ωφελούνται και ποιοι επωμίζονται το κόστος.

Κι όμως, πίσω από το αφήγημα περί «ευρωπαϊκής στήριξης» και «ανάπτυξης» κρύβεται μια πολύ συγκεκριμένη ταξική λειτουργία: τα €1,02 δισ. των επιχορηγήσεων του κυπριακού Σχεδίου Ανάκαμψης δεν κατευθύνονται ή/και διοχετεύονται, μέσα από δεκάδες επενδυτικά προγράμματα και σχέδια χορηγιών, στην ενίσχυση της δραστηριότητας του μεγάλου κεφαλαίου.

Χαρακτηριστικό είναι το ειδικό πρόγραμμα των €17 εκατ. για μεγάλες επιχειρήσεις, που προβλέπει επιχορηγήσεις έως €750.000 ανά επιχείρηση και έως €1,5 εκατ. ανά όμιλο.

Δεν πρόκειται απλώς για «κίνητρα πράσινης μετάβασης» και άλλα… πράσινα άλογα ή ηχηρά παρόμοια που διατυμπανίζουν αστική προπαγάνδα και συστημικοί αναλυτές.

Πρόκειται για κρατικά και ευρωπαϊκά κεφάλαια που αναλαμβάνουν μέρος του κόστους της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης, μειώνοντας το επενδυτικό ρίσκο του κεφαλαίου.

Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου επιστρέφει στην οικονομία όχι με κριτήριο την ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών, αλλά με κριτήριο τη δημιουργία ευνοϊκότερων όρων για την αναπαραγωγή και διεύρυνση της καπιταλιστικής κερδοφορίας.

Συνεπώς η ηχηρή σιωπή στην Κύπρο δεν είναι τυχαία ούτε μπορεί να αποδοθεί απλώς σε έλλειψη ενημέρωσης.

Αντανακλά, σε μεγάλο βαθμό, την πολιτική και ιδεολογική σύμπλευση του κυπριακού πολιτικού κατεστημένου με τις στρατηγικές επιλογές της ΕΕ και τα συμφέροντα του μεγάλου κεφαλαίου.

Το Ταμείο Ανάκαμψης παρουσιάζεται σχεδόν αποκλειστικά ως «ευρωπαϊκή ευκαιρία», ως η ιερή αγελάδα εισροής κοινοτικών πόρων και μοχλός ανάπτυξης, ενώ αποσιωπάται το ταξικό περιεχόμενο των όρων, των μεταρρυθμίσεων και των μηχανισμών διοχέτευσης των χρημάτων.

Οι κυβερνήσεις, τα κόμματα του αστικού πολιτικού φάσματος, οι εργοδοτικές οργανώσεις και ένα μεγάλο μέρος των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης έχουν κάθε λόγο να προβάλλουν το αφήγημα των «επενδύσεων» και της «ανάπτυξης» και να αποφεύγουν το ενοχλητικό ερώτημα: ποιος ωφελείται, ποιος αποφασίζει και ποιος τελικά πληρώνει;

Η απουσία ουσιαστικού ταξικού ελέγχου πάνω στη διανομή των κονδυλίων επιτρέπει στο ευρωπαϊκό χρήμα να εμφανίζεται ως κοινωνικό όφελος, ακόμη κι όταν λειτουργεί ως δημόσια στήριξη της ιδιωτικής κερδοφορίας.

Έτσι, η «ηχηρή σιωπή» δεν είναι κενό πολιτικής· είναι η ίδια μια πολιτική στάση: η αποδοχή, χωρίς ουσιαστική αμφισβήτηση, μιας στρατηγικής που μετατρέπει το δημόσιο χρήμα σε εργαλείο ενίσχυσης του κεφαλαίου.

Συνολικά αστικό κράτος και η ΕΕ κοινωνικοποιούν σημαντικό μέρος του επενδυτικού κινδύνου, ενώ οι υποδομές διπλής χρήσης που δημιουργούνται προσφέρουν νέα πεδία κερδοφορίας στο κεφάλαιο.

Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν βρίσκεται έξω από τη γενικότερη στρατηγική της ΕΕ.

Η έκθεση Ντράγκι ζητά πρόσθετες επενδύσεις ύψους €750-800 δισ. ετησίως μέχρι το 2030, συνδέοντας ρητά την ανταγωνιστικότητα, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με τις ανάγκες της πολεμικής βιομηχανίας και της ασφάλειας του μονοπωλιακών ομίλων.

Επομένως Ταμείο Ανάκαμψης, ανταγωνιστικότητα και πολεμική οικονομία λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία.

Από τη μία, επιδοτήσεις, μεταρρυθμίσεις και δημόσιο χρήμα για την αναδιάρθρωση και ενίσχυση του κεφαλαίου.

Από την άλλη, τεράστιοι νέοι πόροι για την πολεμική βιομηχανία και τους εξοπλισμούς. Η ίδια η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η νέα στρατηγική των εξοπλισμών αποσκοπεί στην ενίσχυση της ΕυρωΝΑΤΟϊκής βιομηχανίας.

Κι ενώ διοχετεύονται δισεκατομμύρια σ’ επιχειρήσεις, επενδύσεις και εξοπλισμούς, η εργατική τάξη, οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά νοικοκυριά καλούνται να αποδεχθούν τη δημοσιονομική πειθαρχία, τον διογκούμενο περιορισμό κοινωνικών δαπανών και, βέβαια, την εμπορευματοποίηση βασικών κοινωνικών αγαθών.

Δεν πρόκειται για αντίφαση.

Απεναντίας, είναι η ίδια πολιτική με διαφορετικό πρόσωπο: κρατική και ευρωενωσιακή στήριξη της καπιταλιστικής κερδοφορίας και μεταφορά του κόστους στην εργατική τάξη, στους βιοπαλαιστές αγρότες, στους εργαζόμενους και τα λαϊκά νοικοκυριά.

Ανάκαμψη για το κεφάλαιο, λιτότητα για τον λαό.

Επενδύσεις για την πολεμική βιομηχανία, θυσίες για τους εργαζόμενους.

Κώστας Γουλιάμος fb

Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.

Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).

Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)