ΚΚΕ: Ο διαγωνισμός PISA, ως εργαλείο του ΟΟΣΑ, δεν μπορεί να αποτελέσει οδηγό για το σχολείο που έχει ανάγκη ο λαός και τα παιδιά του

 

ΚΚΕ: Ο διαγωνισμός PISA, ως εργαλείο του ΟΟΣΑ, δεν μπορεί να αποτελέσει οδηγό για το σχολείο που έχει ανάγκη ο λαός και τα παιδιά του

Φωτό: Eurokinissi 

Τετάρτη 09/09/2026 - 17:12

Σε ανακοίνωσή του για τη συζήτηση με αφορμή τα αποτελέσματα του διαγωνισμού PISA του ΟΟΣΑ (κάτω), το Τμήμα Παιδείας και Έρευνας της ΚΕ του ΚΚΕ επισημαίνει τα εξής: 

«Για άλλη μια φορά, τα αποτελέσματα της PISA γίνονται αφορμή για διαπιστώσεις, αλλά και εξαγγελίες περί “αλλαγών” στο σχολείο με την κυβέρνηση της ΝΔ να πανηγυρίζει γιατί η πτώση της Ελλάδας στον εν λόγω διαγωνισμό δεν είναι τόσο μεγάλη όσο των υπόλοιπων καπιταλιστικών κρατών. Βέβαια, μια σειρά κράτη που σε προηγούμενους διαγωνισμούς βρίσκονταν ψηλά στη βαθμολογία και χρησίμευσαν ως δήθεν θετικά παραδείγματα, τώρα -κι αυτά- πέφτουν ολοταχώς.

Η ουσία βρίσκεται στο ότι ο διαγωνισμός PISA, ως εργαλείο του ΟΟΣΑ, δεν μπορεί να αποτελέσει οδηγό για το σχολείο που έχει ανάγκη ο λαός και τα παιδιά του. Γιατί πίσω από αυτά που μετράει και ζητάει ο ΟΟΣΑ, δεξιότητες δηλαδή, βρίσκεται η ανάγκη της αγοράς για έναν εργαζόμενο ευέλικτο και διαρκώς προσαρμοζόμενο.

Όσο και να κλίνονται σε όλες τις πτώσεις, η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα και η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, όταν αυτές αντιμετωπίζονται ως δεξιότητες, δεν μπορούν να αναπτυχθούν στέρεα και για όλους, γιατί δεν μπορούν να υπάρξουν χωρίς στέρεη και ολοκληρωμένη γνώση. Η μετατροπή της γνώσης σε αποσπασματικές “δεξιότητες”, η διαφοροποίηση του μορφωτικού περιεχομένου και το “πολλαπλό βιβλίο”, που όλα αυτά βρίσκονται στις οδηγίες του ΟΟΣΑ, τελικά αναπαράγουν τα μορφωτικά αδιέξοδα.

Η πραγματική απάντηση είναι ένα σύγχρονο, ενιαίο, δωδεκάχρονο σχολείο, με υψηλού επιπέδου γενική μόρφωση για όλα τα παιδιά, ενιαίο επιστημονικά θεμελιωμένο μορφωτικό περιεχόμενο, επαρκείς εκπαιδευτικούς, υποδομές και ουσιαστική στήριξη κάθε μαθητή. Γιατί το σχολείο πρέπει να μορφώνει ανθρώπους ικανούς να κατανοούν και να αλλάζουν τον κόσμο -όχι απλώς να προσαρμόζονται σε αυτόν.

Αυτό το σχολείο μπορεί να γίνει πραγματικότητα μόνο σε μια κοινωνία που έχει ανάγκη την ολόπλευρη ανάπτυξη του ανθρώπου: Στον σοσιαλισμό».

902

Έρευνα PISA του ΟΟΣΑ: Διαπιστώσεις για την ανακύκλωση των αδιεξόδων στην Εκπαίδευση και εργαλείο για νέες αντιδραστικές μεταρρυθμίσεις

Τετάρτη 09/09/2026 - 09:29

Η αναπαραγωγή των αδιεξόδων του αστικού σχολείου στην Ελλάδα και διεθνώς διαφαίνεται τόσο από τα ευρήματα όσο και από τους στόχους της έρευνας PISA του ΟΟΣΑ για το 2025, που παρουσιάστηκε χτες.

Βασικό συμπέρασμα, ότι οι επιδόσεις των 15χρονων κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ είναι οι χαμηλότερες σε όλα τα αντικείμενα από την έναρξη της PISA το 2000. Ταυτόχρονα, παρατηρείται παγκοσμίως μία διαρκής αύξηση όσων δεν διαθέτουν το ελάχιστο επίπεδο εγγραμματισμού σε όλα τα αντικείμενα.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον πτώσης των δεικτών, το υπουργείο Παιδείας, που χτες παρουσίασε τα πορίσματα της έρευνας, εστιάζει στις «συγκλίσεις» και τη «μείωση του χάσματος» ανάμεσα στις επιδόσεις των 15χρονων στην Ελλάδα με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επιλέγει να ερμηνεύει τα παραπάνω σαν «πράσινο φως» για συνέχιση της ίδιας πολιτικής στην Παιδεία.

Σημειώνεται πως η έρευνα PISA είναι εξετάσεις του ΟΟΣΑ, έχει δηλαδή τη σφραγίδα του παγκόσμιου οικονομικού οργανισμού που υπαγορεύει τα σκληρά αντιλαϊκά και αντεργατικά μέτρα και τις αναδιαρθρώσεις σε όλους τους τομείς (Υγεία, Παιδεία κ.λπ.) που θα θωρακίσουν το καπιταλιστικό σύστημα. Με την αστική στρατηγική στον πυρήνα, γίνεται και η μέτρηση σε διεθνές επίπεδο των επιδόσεων των μαθητών σε συγκεκριμένα πεδία, στη λογική των δεξιοτήτων, σε μία λογική αποτίμησης και προώθησης των πολιτικών που αφορούν το αστικό σχολείο και τις στοχεύσεις του.

Στην έρευνα PISA 2025 που παρουσιάστηκε χτες στο υπουργείο Παιδείας, συμμετείχαν 765.000 μαθητές και μαθήτριες από 91 χώρες που αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, στην Κατανόηση Κειμένου, στα Μαθηματικά και για πρώτη φορά στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα. Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές και μαθήτριες από 229 σχολεία.

Η γενική τάση της πλειονότητας των χωρών ήταν να παρουσιάσουν πτώση κυρίως στην Κατανόηση Κειμένου (-16 μονάδες), στα Μαθηματικά (-11 μονάδες) και σχετική σταθερότητα στις Φυσικές Επιστήμες (-5 μονάδες). Οι επιδόσεις των μαθητών/τριών στην Ελλάδα σε σχέση με το 2022 σημείωσαν μεγαλύτερη πτώση στην Κατανόηση Κειμένου (-16) και μικρότερη στα Μαθηματικά και Φυσικές Επιστήμες (-6 και -7 αντίστοιχα). Το ποσοστό των μαθητών χωρίς βασικό επίπεδο λειτουργικού εγγραμματισμού παραμένει υψηλό με 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά.

Με έναν τρόπο στα παραπάνω αποτυπώνεται το ότι ο τελειόφοιτος του Δημοτικού και Γυμνασίου των δεξιοτήτων, πριν μπει στο Λύκειο της παπαγαλίας (σε ό,τι αφορά την Ελλάδα), δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα όσα έχει μάθει στο σχολείο για να λειτουργήσει έξω από αυτό. Πρόκειται για το πρόβλημα - «σήμα κατατεθέν» του αστικού σχολείου, με τις αιτίες να βρίσκονται στη λειτουργία του, στις αποσπασματικές και ασύνδετες μεταξύ τους και με την πραγματικότητα γνώσεις, στο ότι δεν είναι φτιαγμένο για να καλλιεργεί αρμονικά τις επιστήμες και τη συνείδηση του μαθητή.

Και ο ΟΟΣΑ βλέπει επίδραση του κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου των μαθητών και σχολείων στις επιδόσεις. Στην Ελλάδα οι διαφορές διατηρούνται μικρότερες σε σχέση με χώρες όπου έχουν προχωρήσει μέτρα αυτονομίας των σχολείων και ξεκάθαρης ταξικής διαφοροποίησής τους. Σημειώνεται ότι - σε μία επίδειξη επίγνωσης της ταξικής πολιτικής που ανακυκλώνεται και αποκλείει - με τους όρους «ανθεκτικοί μαθητές» και «ανθεκτικά σχολεία» αποτυπώνονται όσοι δεν προέρχονται από οικονομικά προνομιούχες οικογένειες και περιοχές και παρουσιάζουν καλές επιδόσεις. Σαν εξαίρεση στον κανόνα...

Ζήτημα που επανέρχεται όταν εξυφαίνονται αναδιαρθρώσεις

Το πρόβλημα του επιπέδου των μαθητών επανέρχεται σε κάθε φάση που η αστική τάξη επιλέγει να προωθήσει αντιδραστικές αλλαγές στο σχολείο και το υπουργείο Παιδείας φαίνεται να επέλεξε να αναβαθμίσει σε σχέση με προηγούμενες χρονιές τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της PISA, εν μέσω «διαλόγου» για το «νέο Λύκειο» και το «εθνικό απολυτήριο» και καθώς επιχειρεί να προωθήσει μέτρα όπως το πολλαπλό βιβλίο, τα αναλυτικά προγράμματα, την «αξιολόγηση».

«Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει έχουν αρχίσει και αποδίδουν» είπε χτες η υπουργός Παιδείας, αποτιμώντας θετικά τις συγκλίσεις με τις... χαμηλές επιδόσεις άλλων χωρών, προσθέτοντας πως «έχουμε δρόμο μπροστά μας». Στάθηκε ιδιαίτερα στο περιεχόμενο του σχολείου, παίρνοντας αφορμή από τα πορίσματα να μιλήσει για «προσαρμοστικότητα μιας στέρεας γνώσης» και να αναφερθεί στα 51 νέα επικαιροποιημένα προγράμματα σπουδών και εκπαιδευτικού υλικού που θα εφαρμοστούν από το 2027-'28. Εξήγγειλε παράλληλα εισαγωγή στην τράπεζα θεμάτων του Λυκείου, νέων θεμάτων «στη λογική PISA», σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς αξιοποιείται ο διαγωνισμός κόντρα σε δίκαιες και παιδαγωγικά τεκμηριωμένες απαιτήσεις, όπως είναι η ανάγκη για κατάργηση της τράπεζας θεμάτων.

902 από Ριζοσπάστη, 9/9/2026