Κώστας Γουλιάμος
Η λογοτεχνική αξία ως κατασκευή ή, άλλως, ως οικονομία θορύβου
Διάβασα για τη “μεγάλη έρευνα” της #Bookpress και του #βιβλιοπωλείου #Πολιτεία. Και σχολιάζω
Κάθε απόπειρα να καταρτισθεί ένας κατάλογος με τα “καλύτερα” λογοτεχνικά έργα μιας ορισμένης 50ετίας εγείρει ουσιώδη θεωρητικά και μεθοδολογικά ζητήματα.Αρχικά, η επιλογή λειτουργεί ως μηχανισμός αφαίρεσης.
Αποσπά τα έργα από τις συγκεκριμένες ιστορικές, αισθητικές και κοινωνικές συνθήκες παραγωγής και πρόσληψής τους και τα μετατρέπει σε ισοδύναμες μονάδες ενός αποϊστορικοποιημένου αξιολογικού ισοζυγίου.
Όπως η αγορά εξισώνει ετερογενή εμπορεύματα μέσω της ανταλλακτικής αξίας, έτσι και η “ψηφοφορία” (επιλογή) εξισώνει ετερογενή λογοτεχνικά έργα μέσω μιας αντιιστορικής αντίληψης της “ποιότητας”.
Έπειτα, ποιος και με ποια κριτήρια νομιμοποιείται να αποφανθεί περί της λογοτεχνικής αξίας; Το ερώτημα δεν είναι τυπικό ούτε διαδικαστικό. Αφορά στην ίδια τη συγκρότηση του λογοτεχνικού κανόνα, δηλαδή εκείνης της συμβολικής τάξης πραγμάτων που (καθ)ορίζει ποια έργα θα διασωθούν στη συλλογική μνήμη και ποια θα περιπέσουν στη σιωπή και τον αποκλεισμό.
