Μποτίλια Στον Άνεμο

Για ναυαγούς που θέλουν να κολυμπήσουν. Το σημείωμα άλλοτε βιαστικό και ταραγμένο, άλλοτε φλύαρο ή λακωνικό, ακατάληπτο κι ερμητικό, κακογραμμένο κι αδέξιο, ευδιάκριτο ή ξεθωριασμένο. Μπουκαλάκια, φιαλίδια, φιάλες αερίου. Μποτίλιες, μποτίλιες, μποτίλιες... Με καθορισμένο, πάντοτε, στίγμα. Καλή στεριά, συνταξιδιώτες... Ή καλή θάλασσα.

Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου 2026

Κάστας Γουλιάμος Η Αδήλωτη Εργασία στην Κύπρο και το φιάσκο των ελέγχων Και η Eurostat για τη... σταθερότητα του Μητσοτάκη

Κάστας Γουλιάμος

Η Αδήλωτη Εργασία στην Κύπρο: Το φιάσκο των προσχηματικών ελέγχων

Παρασκευή 18/09/2026 - 12:04

Πρόσφατα το Υπουργείο Εργασίας της Κύπρου πραγματοποίησε εκστρατεία κατά της αδήλωτης εργασίας. Ελέγχθηκαν 18.366 εργαζόμενοι και εντοπίστηκαν 1.009 αδήλωτοι, δηλαδή ποσοστό 5,49%.

Στη συνέχεια, ο Υπουργός Εργασίας¹παρουσίασε τη μείωση της αδήλωτης εργασίας από 15% το 2016 σε 5% το 2026 ως απόδειξη κυβερνητικής αποτελεσματικότητας.

Η επίκληση, όμως, ενός μεμονωμένου δείκτη, αποκομμένου από τη συνολική αξιολόγηση των δεδομένων και των πολιτικών, υπονομεύει το ίδιο το κυβερνητικό αφήγημα.

Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, οι απασχολούμενοι ανέρχονται σε 520.763. Συνεπώς, οι έλεγχοι αφορούσαν μόλις το 3,53% του συνόλου.

Ακόμη και αν αφαιρεθούν οι 78.388 εργαζόμενοι στην κεντρική κυβέρνηση και στους ημικρατικούς οργανισμούς, το ποσοστό δεν υπερβαίνει το 4,15%.

Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο οι 1.009 εντοπισθέντες, αλλά η απόσταση ανάμεσα σε ό,τι καταγράφεται και στην πραγματική έκταση της αδήλωτης εργασίας. Η μη καταγραφή περιστατικών δεν αποτελεί απόδειξη απουσίας τους.

Με την κρατική εποπτεία να καλύπτει ένα ελάχιστο τμήμα της μισθωτής εργασίας, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν αποτυπώνουν το σύνολο της πραγματικότητας. Έτσι, ο κυβερνητικός μηχανισμός βαφτίζει «μείωση της αδήλωτης εργασίας» το περιορισμένο εκείνο δείγμα που οι έλεγχοι φέρνουν στην επιφάνεια.

Σε κάθε περίπτωση, στην Κύπρο η πολιτική αυτή διαδικασία κανονικοποιεί τον εργασιακό κανιβαλισμό: πρόστιμα χιλιάδων ευρώ δεν πληρώνονται από εργοδότες, ενώ η κυπριακή Κυβέρνηση διαγράφει χρέη 58 εκατ. ευρώ².

Η αντίφαση αυτή δεν συνιστά απλώς κυβερνητική ασυνέπεια. Συμπυκνώνει τον τρόπο με τον οποίο το αστικό κράτος μετατρέπει την προστασία της εργασίας σε θεσμικό πρόσχημα, νομιμοποιώντας και αναπαράγοντας με τις πολιτικές του την κεφαλαιοκρατική αυθαιρεσία.

Η διαφημιζόμενη «ιστορική» αναθεώρηση³ του Κανονισμού 883 και τα επικοινωνιακά αφηγήματα του κυβερνητικού μηχανισμού αποτελούν χαρακτηριστικές αποδείξεις προσχηματικής δικαιοπραξίας του αστικού κράτους.

Διόλου τυχαίο το γεγονός της θεσμοθέτησης μηχανισμών για τον εξορθολογισμό και τη νομιμοποίηση της ροής εκμετάλλευσης. Στο φόντο αυτό, η μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε «αόρατη» υποδηλωμένη απασχόληση, καθώς και η θεσμική ανοχή απέναντι στις εταιρείες-βιτρίνα αποκαλύπτουν τον ταξικό χαρακτήρα του αστικού κράτους. Όπου το δίκαιο ενσωματώνει και θωρακίζει τους υφιστάμενους ταξικούς συσχετισμούς.

Επιπλέον, το κυρίαρχο αφήγημα παρουσιάζει τον Κανονισμό 883, όπως και τις νέες ρυθμίσεις για τους αποσπασμένους εργαζόμενους, ως δήθεν «χτύπημα στην απάτη». Όμως τα ίδια τα γεγονότα διαψεύδουν κάθε ευρωενωσιακό και κυβερνητικό αφήγημα.

Η περιβόητη πολιτική της «ελεύθερης διακίνησης εργαζομένων» και ο «συντονισμός των συστημάτων», στην πραγματικότητα λειτουργούν ως μηχανισμοί διευκόλυνσης της διασυνοριακής μετακίνησης φθηνού εργατικού δυναμικού, δημιουργώντας συνθήκες κοινωνικού ντάμπινγκ και πίεσης στους μισθούς και τα δικαιώματα.

Σε κάθε περίπτωση, η αδήλωτη λειτουργεί ως μηχανισμός κοινωνικού ντάμπινγκ, μετατρέποντας την υποτίμηση της εργατικής δύναμης σε εργαλείο ανταγωνιστικότητας και κερδοφορίας.

Συνολικά, οι ευρωπαϊκές ρυθμίσεις λειτουργούν ως ιδεολογικό προπέτασμα, εγκλωβίζοντας την εργατική τάξη στη χίμαιρα της αστικής νομιμότητας, ενώ παράλληλα μειώνεται προκλητικά η πρόσβαση σε κοινωνικά επιδόματα ανέργων και νοικοκυριών εκτός εργατικού δυναμικού.

Με αυτόν τον τρόπο, οι εργαζόμενοι διαχωρίζονται σε «χρήσιμους» για την κερδοφορία και σε «βάρη» για τα κρατικά ταμεία, με μετανάστες, άνεργους και ευάλωτους να στερούνται βασικών αναγκών και δικαιωμάτων όταν βρεθούν εκτός παραγωγής.

Επομένως, το αφήγημα περί «πάταξης» της παρανομίας είναι κατεξοχήν προσχηματικό. Η δε υποτίμηση της εργατικής δύναμης συνιστά οργανικό όρο αναπαραγωγής και διασφάλισης της κερδοφορίας του κεφαλαίου.

Από την αυταπάτη της ψηφιακής εποπτείας στον κοινωνικό αυτοματισμό

Η αδήλωτη και υποδηλωμένη εργασία δεν αποτελούν απλώς εξωτερικές δυσλειτουργίες του κρατικού μηχανισμού. Εγγράφονται στις αντιφάσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, καθώς λειτουργούν ως μηχανισμοί μείωσης του κόστους της εργατικής δύναμης και διεύρυνσης της κερδοφορίας.

Η μη καταβολή εισφορών, η απόκρυψη αμοιβών, η απλήρωτη υπερωριακή εργασία και η στέρηση κοινωνικών δικαιωμάτων μεταφέρουν μέρος του κόστους αναπαραγωγής στον ίδιο τον εργαζόμενο.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η υποδηλωμένη εργασία, όπου ο εργαζόμενος εμφανίζεται τυπικά δηλωμένος, ενώ η πραγματική σχέση εκμετάλλευσης κρύβεται πίσω από την επίφαση νομιμότητας.

Τέσσερις δηλωμένες ώρες μπορεί να αντιστοιχούν σε δέκα ή δώδεκα πραγματικής εργασίας, ενώ ο κατώτατος δηλωμένος μισθός μπορεί να συνοδεύεται από πρόσθετη αδήλωτη αμοιβή.

Έτσι, η αστική νομιμότητα δεν αναιρεί την εκμετάλλευση, αλλά μπορεί να λειτουργεί ως περίβλημα της πραγματικής ανισότητας κεφαλαίου και εργασίας. Στο σημείο τούτο αναδεικνύονται και τα όρια των ψηφιακών μηχανισμών.

Λογουχάρη, το πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» καταγράφει την τυπικά δηλωμένη εργασιακή σχέση. Όμως δεν αποκαλύπτει τον πραγματικό χρόνο εργασίας, την αμοιβή και τους όρους διάθεσης της εργατικής δύναμης.

Έτσι, η ψηφιακή καταγραφή ταυτίζει αυθαίρετα την τυπική δήλωση με την πραγματικότητα, δημιουργώντας επίφαση νομιμότητας. Παράλληλα, η υποστελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών στην Κύπρο περιορίζει τον φυσικό έλεγχο, αφήνοντας αθέατη την ιστορικά αντικειμενική σχέση εκμετάλλευσης.

Το ζήτημα αποκτά ευρύτερη πολιτική διάσταση στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Την ίδια στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση προβάλλει τη δήθεν υπεράσπιση της «αξιοπρεπούς εργασίας», οι πολιτικές που συνδιαμορφώνει με τις αστικές κυβερνήσεις για ελαστικοποίηση και απορρύθμιση, θωρακίζουν την κυριαρχία του μονοπωλιακού κεφαλαίου πάνω στην εργασία. Ξηλώνουν τη συλλογική δικαιώματα και εντείνουν τους όρους εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης.

Χαρακτηριστική είναι η Οδηγία 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων τομέων και κλάδων, που στην Κύπρο εφαρμόζεται μέσω των περί Πολιτικής Άμυνας (Ανθεκτικότητα των Κρίσιμων Οντοτήτων) Κανονισμών του 2025 (Κ.Δ.Π. 204/2025), καλύπτοντας 11 βασικούς τομείς: ενέργεια, μεταφορές, υγεία, τράπεζες και χρηματοπιστωτικές αγορές, ψηφιακές υποδομές, μεταποίηση, διάθεση φαρμακευτικών προϊόντων κλπ.

Στο πλαίσιο αυτό, η πολιτικής της «ανθεκτικότητας» μεταφέρει το κέντρο βάρους από την κοινωνική σύγκρουση στη διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας κρίσιμων υποδομών.

Μια απεργία σε λιμάνια, αεροδρόμια ή στον τομέα της ενέργειας αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως διατάραξη «κρίσιμης υποδομής» και όχι ως έκφραση συλλογικής εργατικής διεκδίκησης. Η επίκληση των «ουσιωδών υπηρεσιών» λειτουργεί, κατ’ επέκταση, ως θεσμικό εργαλείο απαγόρευσης του απεργιακού δικαιώματος.

Η «ομαλή λειτουργία» αναγορεύεται σε προτεραιότητα, ανοίγοντας το δρόμο για μια ακόμη μορφή πειθάρχησης: τον κοινωνικό αυτοματισμό, μέσω του οποίου η κοινωνική σύγκρουση μετατοπίζεται από τη σχέση κεφαλαίου και εργασίας στις αντιθέσεις μεταξύ των ίδιων των εργαζομένων.

Η ταξική σύγκρουση συσκοτίζεται, ενώ η κοινωνική δυσαρέσκεια διοχετεύεται σε τεχνητές διαιρέσεις, με την εθνικότητα να προβάλλεται ως δήθεν κρίσιμο διαχωριστικό στοιχείο.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η αξιοποίηση της αδήλωτης εργασίας, καθώς και η στοχοποίηση εργαζομένων που προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ.

Ο μετανάστης εργάτης παρουσιάζεται ως «πρόβλημα», ενώ αντικειμενικά βρίσκεται στο πιο ευάλωτο τμήμα της εργατικής τάξης. Όπου η ταξική σχέση αντικαθίσταται από την πλασματική αντιπαράθεση «ντόπιων» και «ξένων».

Με αυτόν τον τρόπο, το καπιταλιστικό κράτος συγκαλύπτει τις σχέσεις εξουσίας και εκμετάλλευσης, διασπώντας την ενότητα των εργαζομένων και μετατοπίζοντας την ευθύνη από τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής στο ίδιο το υποκείμενο της εκμετάλλευσης.

Στο σύνολο αδήλωτη και υποδηλωμένη εργασία αποτελούν πρακτικές του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής με στόχο την άντληση υπεραξίας από την εργασία σε βάρος των εργαζομένων.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο πολιτικό ζήτημα: η απουσία στην Κύπρο ενός πολιτικού υποκειμένου ικανού να μετασχηματίσει τη διάχυτη δυσαρέσκεια που γεννούν οι ταξικές αντιθέσεις σε οργανωμένη ταξική πάλη.

Όσο λοιπόν αυτή η πολιτική δυνατότητα παραμένει ανεκπλήρωτη, ο κοινωνικός αυτοματισμός ενισχύεται, οι εργαζόμενοι διασπώνται, ενώ οι καπιταλιστικές σχέσεις εξουσίας και εκμετάλλευσης παραμένουν στο απυρόβλητο

Ωστόσο η Ιστορία δείχνει ότι αυτό το σάπιο σύστημα εκμετάλλευσης δεν είναι ανίκητο.

Επομένως στις σημερινές συνθήκες, γίνεται ακόμη πιο επιτακτική η ανάγκη εργατική τάξη και εργαζόμενοι να χαράξουν τη δική τους προοπτική, απορρίπτοντας τα σχέδια της κυρίαρχης αστικής τάξης και των κομμάτων που την εκπροσωπούν.

Να παλέψουν για μια κοινωνία χειραφέτησης, απαλλαγμένη από την εκμετάλλευση, τη φτώχεια, τις ανισότητες, το ρατσισμό, το σοβινισμό και τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους.

Μια κοινωνία σοσιαλιστική.

Παραπομπές:

Κυπριακή Δημοκρατία-Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (2026): Παρέμβαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Μαρίνου Μουσιούττα στη Διάσκεψη της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας για τη 10η επέτειο της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας για την Αντιμετώπιση της Αδήλωτης Εργασίας. 12/05/26
Άγγελος Αγγελοδήμου (2026): Αδήλωτη εργασία: Κοροϊδία χωρίς φραγμό. Φιλελεύθερος, 16 Σεπτεμβρίου 2026
Κυπριακή Προεδρία Συμβουλίου ΕΕ (2026): “Ιστορικό βήμα για την κοινωνική ασφάλιση: Επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η συμφωνία για αναθεώρηση του Κανονισμού 883/2004”. Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων & Γραμματεία Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ (08/07/26)

902

Κώστας Γουλιάμος fb

Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.

Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).

Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)

Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας

Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”.

2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο

Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.

Τον Δεκ. 2023 Το International Research Institute for Economics and Management (IRIEM) θέσπισε ετήσιο «Βραβείου Κ. Γουλιάμου για Διδακτορικό Ερευνητή»

Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο

_______

Κώστας Γουλιάμος

Eurostat: δεδομένα από έρευνα για τις συνθήκες διαβίωσης στην Ευρώπη, με τα περισσότερα στοιχεία να αφορούν μόνο το 2025 και όχι το 2026 που τα προβλήματα οξύνθηκαν. 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι ή το 20,9% του πληθυσμού στην E.E βρίσκονταν το 2025 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού

Σύμφωνα με τα στοιχεία για την ΕΛΛΑΔΑ:

- Το 87,1% του πληθυσμού στην Ελλάδα δηλώνει ότι αντιμετωπίζει τουλάχιστον κάποια δυσκολία να τα βγάλει πέρα.

- Το 26,4% των κατοίκων της Ελλάδας ζει σε νοικοκυριά που διαθέτουν τουλάχιστον το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση.

- Το 18,1% στην Ελλάδα δεν μπορούσε το 2025 να διατηρήσει επαρκώς ζεστό το σπίτι του.

- Το 27,3% των Ελλήνων δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να συμμετέχει τακτικά σε κάποια δραστηριότητα αναψυχής.

Αυτή είναι η αστική διαχείριση Μητσοτάκη: «Σταθερότητα»... στη φτώχεια, στην ακρίβεια και τον πόλεμο. Αυτή λοιπόν η "σταθερότητα" γίνεται πεδίο της κοκορομαχίας ανάμεσα σε ΝΔ και την βολική αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ, της ΕΛ.ΑΣ και άλλων αστικών-συστημικών κομμάτων για την αστική διαχείριση.

Κώστας Γουλιάμος fb