🇨🇺 Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ (9.6.1930 – 20.7.2019): Πατρίδα 🇨🇺 Ο Κιχώτης της Αμερικής, του Φιντέλ 🇨🇺 Από το βιβλίο: "Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΦΙΝΤΕΛ - Ο Επονομαζόμενος Και Άλογο" ⭐ ΠΡΟΛΟΓΟΣ • ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ • ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ • ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ • ΣΧΕΔΙΑ: Μπάμπης Ζαφειράτος ⭐ Λίαν προσεχώς από τη New Star 🇨🇺 100 χρόνια Φιντέλ 🇨🇺 67 χρόνια Κουβανική Επανάσταση 🇨🇺 Κούβα: Μια Πατρίδα για όλον τον κόσμο 🇨🇺

Roberto Fernández Retamar

Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019

 

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

 Πατρίδα

Από την ποιητική συλλογή

Ναι στην Επανάσταση

Μετάφραση

Μπάμπης Ζαφειράτος / Μποτίλια Στον Άνεμο

Ο Ρεταμάρ με τον Φιντέλ και δεξιά ο Γαβριέλ Γαρσία Μάρκες. (Foto: La Ventana / Casa de las Américas)

ΠΑΤΡΙΔΑ

 

Τώρα ξέρω· δεν είσαι η νύχτα· είσαι
Μια άκαμπτη και καθημερνή βεβαιότητα
Είσαι η αγανάχτηση, είσαι ο θυμός
Που μας ορθώνουν απέναντι στον εχθρό.
Είσαι η γλώσσα για να καταλάβουμε
Πολλούς ανθρώπους που μεγαλώσανε μέσα στο φως σου.
Είσαι η γη η αληθινή, ο αέρας
Που τον ζητάει πάντα το στήθος για ν’ αναπνεύσει.
Είσαι η ζωή που ήτανε χτες η υπόσχεση
Των βυθισμένων στα σπλάχνα σου νεκρών.
Είσαι ο τόπος της μύχιας αγάπης,
Της χαράς και του θάρρους και
Της επιτακτικής προσμονής για το θάνατο.
Είσαι ο λόγος της ύπαρξής μας,
Είσαι η πέτρα που πάνω της ξέρουμε πως είμαστε εμείς,
Είσαι η όμορφη, είσαι η τεράστια κάσα
Που μέσα της θα διαλυθούνε τα κόκκαλά μας
Για να συνεχίσει να πλάθεται η μορφή σου.


Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, Δεκ. 2021

(Ισπανικό κείμενο κάτω) 

  

Από το βιβλίο:

Ο Προφήτης Φιντέλ, Ο Επονομαζόμενος και Άλογο

 

Πρόλογος • Μετάφραση • Σχολιασμός • Σημειώσεις • Σχέδια

Μπάμπης Ζαφειράτος

Λίαν προσεχώς από τη NEW STAR

🇨🇺 Κούβα: Μια Πατρίδα για όλον τον κόσμο 🇨🇺 🇨🇺 Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ (9.6.1930 – 20.7.2019) 🇨🇺 Δύο ποιήματα του Δον Κιχώτη της Καραϊβικής, όπως τον βάφτισε ο Φιντέλ 🇨🇺 Από το βιβλίο: "Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΦΙΝΤΕΛ - Ο Επονομαζόμενος Και Άλογο" ⭐ ΕΙΣΑΓΩΓΗ • ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ • ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ • ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ • ΣΧΕΔΙΑ: Μπάμπης Ζαφειράτος ⭐ Λίαν προσεχώς από τη New Star 🇨🇺 100 χρόνια Φιντέλ 🇨🇺 67 χρόνια Κουβανική Επανάσταση

 

 Roberto Fernández Retamar

Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019

 

Que veremos arder

Epitafio en Girón

 

Μετάφραση – Σημειώσεις

Μπάμπης Ζαφειράτος – Μποτίλια Στον Άνεμο
Πρώτη παρουσίαση – δημοσίευση στα Ελληνικά, 9/6/2024

 

 

 

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

Που θα δούμε να καίγονται

 

Ο Αβέλ έχυσε το αίμα του στην αρχή.
Δεν τον ακολουθήσανε παρά μονάχα οι ταπεινοί, οι λησμονημένοι.
Κι αφού περπατήσανε απάνω στη θάλασσα,
Μείνανε δώδεκα κι απ’ την αρχή ξεκινήσανε όλα.
Γενειοφόροι κατεβήκανε στου χρόνου το γύρισμα,
Και είχανε μαθητές απάνω στην απέραντη γη.

Αυτό, το βιβλίο το ήξερε κιόλας.

Studio new star art cinema 🇨🇺 Κούβα: Μια Πατρίδα για όλον τον κόσμο 🇨🇺 17 Απρίλη 2026 🇨🇺 Επέτειος εισβολής ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ, 17/04/61 🇨🇺 Ομιλία του Μπάμπη Ζαφειράτου

Μπάμπης Ζαφειράτος

15-19 Απρίλη 1961: 3 ποιήματα για το Έπος της Πλάγια Χιρόν

Η ομιλία του Πρέσβη στην εκδήλωση

―15 Απρίλη του 1961. Το προανάκρουσμα για την εισβολή μισθοφόρων στον Κόλπο των Χοίρων.

Αεροσκάφη με ψεύτικα διακριτικά της Πολεμικής Αεροπορίας της Κούβας (κάποια και με διακριτικά άλλων καπιταλιστικών χωρών) διεξάγουν επιδρομές στη βάση του Σαν Αντόνιο δε λος Βάνιος (Επαρχία της Αρτεμίσα, 26 χιλ. νότια της Αβάνας), στο αεροδρόμιο Αντόνιο Μασέο (Antonio Maceo), στην πόλη Σαντιάγο δε Κούβα (νότια της Κούβας, δυτικά του Γουαντάναμο) και στο αεροδρόμιο Σιουδάδ Λιμπερτάδ (Ciudad Libertad, 9 χιλ. βορειοδυτικά της Αβάνας).

Ο Εδουάρδο Γαρσία Δελγάδο, ένα 25χρονο παλληκάρι ενταγμένο στην Εθνική Επαναστατική Πολιτοφυλακή και μέλος των στρατευμάτων της Αεράμυνας, όπου εκτός από οπλίτης υπηρετεί και σαν εκπαιδευτής στο αεροδρόμιο Σιουδάδ Λιμπερτάδ, τραυματίζεται από θραύσματα στο χέρι και στο λαιμό.

Αιμόφυρτος βρίσκει τη δύναμη με το γόνιμο αίμα του, να εγγράψει πάνω στην πόρτα του θαλάμου, αλλά και στην ιστορία, τη βαθιά πίστη πως οι Κουβανοί, όταν και όποτε χρειαστεί, είναι ικανοί να δώσουνε και τη ζωή τους για την Επανάσταση.

Και ο Νικολάς Γκιγιέν υμνεί αυτό το παλληκάρι, χαρίζοντάς του τη δεύτερη αθανασία του.

 

Νικολάς Γκιγιέν

(1902-1989)

Το Γόνιμο Αίμα

Στον Εδουάρδο Γαρσία, πολιτοφύλακα, που
πεθαίνοντας, χτυπημένος από τα αεροπορικά
πυρά των γιάνκηδων, τον Απρίλη του 1961,
έγραψε με το αίμα του το όνομα του Fidel.

 

Για τον στρατιώτη που έπεσε στη μάχη
και με το αίμα του FIDEL στην πόρτα γράφει,
μην πεις πως πήγε στράφι:
τούτο το αίμα σύμβολο είναι της Πατρίδας πως υπάρχει.

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ (9.6.1930 - 20.7.2019): 2 ποιήματα | Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος / Μποτίλια Στον Άνεμο

Roberto Fernández Retamar

Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019

 

*

Δύο ποιήματα

Μετάφραση – Σημειώσεις

Μπάμπης Ζαφειράτος – Μποτίλια Στον Άνεμο

 

*

  

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

Κασαμπλάνκα

 

 

Ένα πάρκο είν’ η καρδιά της με σκιές τρυφερές
Και τριγύρω της κάτι αρχαία μπαλκόνια πετάνε
Στο τραγούδι του σίδερου στων πουλιών τις στροφές
Τα μάτια πιστεύουνε πως είναι καρδιές που περνάνε.

 

Τη φλερτάρουν τα μπάρκα όπως μια μακρινή πολιτεία.
Βρίσκεται πλάι στο κύμα⸱ κι απ’ τον καιρό φαγωμένες
Οι αποβάθρες οι ξύλινες, ήρεμη αργή συνοδεία,
Κινάνε και πίσω απ’ τ’ αστέρια θα βρεθούν γκρεμισμένες.

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ (9.6.1930 – 20.7.2019): 5 ποιήματα | Μετάφραση - Σημειώσεις: Μπάμπης Ζαφειράτος / Μποτίλια Στον Άνεμο

Επέτειος θανάτου μιας εξέχουσας μορφής της Κούβας και της ισπανόφωνης λογοτεχνίας.

Roberto Fernández Retamar

Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019

*

«5 Ποιήματα»

 

Μετάφραση – Σημειώσεις

Μπάμπης Ζαφειράτος – Μποτίλια Στον Άνεμο
Πρώτη παρουσίαση – δημοσίευση στα Ελληνικά για το BookSitting, 20/7/2024

(Πηγή φωτό: https://revistaelestornudo.com)

 

____________

 

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

Μπορείς να γράψεις ένα ποίημα

 

 

Μέσα στην τρύπα της σιωπής
Ή στην εξεγερμένη ανεμελιά των παιδικών μου χρόνων,
Βρήκα ένα δεντρί μοναχικό με ροζ λουλούδι
Που σκόρπαγε στο πεζοδρόμιο τα πλούτη του:
Είχε μιαν άνθινη κορώνα που ετρύπαγε τον πρωινό ουρανό
Κι ήταν σαν χέρι, ήταν σαν
Σκέψη φιλική. Το έκανα δικό μου
Με τέτοια ορμή που μείναμε πιο μόνοι μας ακόμα
Το δέντρο με το άνθος του το ροζ κι ο ενθουσιασμός μου.
Μα ύστερα σκέφτηκα: Θλιμμένος, σχεδόν ουτοπικός
Ήταν αυτός ο πρίγκηπας ως να βρεθώ μπροστά του
Και τα μάτια μου, που μαρτυρούν την τελειότητά του,
Τον κάνουν να ’ναι αληθινός. Κι αυτή η δική μου
Ευτυχία, η μοναδική, μπορεί κι αυτή να είναι ουτοπία,
Σαν δέντρο με ένα άνθος, μα ωστόσο αναγκαίο
Που σπαταλιέται ανάμεσα σε σιωπή κι αντάρα,
Ανύπαρκτο ίσως, χωρίς το μάτι
Που το θωρεί, μες στη χαρά του,
Να το κάνει αληθινό. Και τότε
Μπορείς να γράψεις ένα ποίημα.

 

Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, 15 Ιουλίου 2024

Μπάμπης Ζαφειράτος: Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ (9.6.1930 – 20.7.2019), Που θα δούμε να καίγονται

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ. © Archivo Fotográfico de la Casa de las Américas / Abel Carmenate. (Πηγή: https://www.unesco.org)

 

 

Επέτειος γέννησης μιας εξέχουσας φωνής της Κούβας και της ισπανόφωνης λογοτεχνίας

Roberto Fernández Retamar

Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019

 

 

Que veremos arder

 

Μετάφραση – Σημειώσεις

Μπάμπης Ζαφειράτος – Μποτίλια Στον Άνεμο
Πρώτη παρουσίαση – δημοσίευση στα Ελληνικά, 9/6/2024

 

 

 

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

Που θα δούμε να καίγονται

 

Ο Αβέλ έχυσε το αίμα του στην αρχή.
Δεν τον ακολουθήσανε παρά μονάχα οι ταπεινοί, οι λησμονημένοι.
Κι αφού περπατήσανε απάνω στη θάλασσα,
Μείνανε δώδεκα κι απ’ την αρχή ξεκινήσανε όλα.
Γενειοφόροι κατεβήκανε στου χρόνου το γύρισμα,
Και είχανε μαθητές απάνω στην απέραντη γη.

Αυτό, το βιβλίο το ήξερε κιόλας.

Μπάμπης Ζαφειράτος: Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ, Δυο ποιήματα για την Πατρίδα της Επανάστασης - 65 χρόνια Κούβα

Με αφορμή τα 65 χρόνια της Μεγάλης Κουβανικής Επανάστασης, 1 Γενάρη 1959, 2 αντιπροσωπευτικά ποιήματα μιας από τις σημαντικότερες φωνές της εποχής μας

 

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

Από την ποιητική συλλογή

Ναι στην Επανάσταση

Μετάφραση

Μπάμπης Ζαφειράτος / Μποτίλια Στον Άνεμο

Ο Ρεταμάρ με τον Φιντέλ και δεξιά ο Γαβριέλ Γαρσία Μάρκες. (Foto: La Ventana / Casa de las Américas)

ΠΑΤΡΙΔΑ

 

Τώρα ξέρω· δεν είσαι η νύχτα· είσαι
Μια άκαμπτη και καθημερνή βεβαιότητα
Είσαι η αγανάχτηση, είσαι ο θυμός
Που μας ορθώνουν απέναντι στον εχθρό.
Είσαι η γλώσσα για να καταλάβουμε
Πολλούς ανθρώπους που μεγαλώσανε μέσα στο φως σου.
Είσαι η γη η αληθινή, ο αέρας
Που τον ζητάει πάντα το στήθος για ν’ αναπνεύσει.
Είσαι η ζωή που ήτανε χτες η υπόσχεση
Των βυθισμένων στα σπλάχνα σου νεκρών.
Είσαι ο τόπος της μύχιας αγάπης,
Της χαράς και του θάρρους και
Της επιτακτικής προσμονής για το θάνατο.
Είσαι ο λόγος της ύπαρξής μας,
Είσαι η πέτρα που πάνω της ξέρουμε πως είμαστε εμείς,
Είσαι η όμορφη, είσαι η τεράστια κάσα
Που μέσα της θα διαλυθούνε τα κόκκαλά μας
Για να συνεχίσει να πλάθεται η μορφή σου.


Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, Δεκ. 2021

 

 

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΑΣ, ΑΓΑΠΗ ΜΑΣ

 

Τον πρώτο χρόνο μετά το θάμπος και τη σιγουριά της πατρίδας,
Ξέραμε κιόλας πως οι σβησμένες φωτιές πάνω στη Σιέρα
Θα ανάβανε πάλι για να κρατήσουνε το νησί ζεστό
Όπως το είχαμε ονειρευτεί, όπως το είχαμε κατακτήσει.
Ο δεύτερος χρόνος μάς βρήκε με το όπλο στο χέρι, ευτυχισμένους
Γιατί μπορούσαμε να μοιραστούμε τον κίνδυνο και τη δόξα
Που μόλις χτες είχανε μοιραστεί άλλοι καλύτεροι από μας,
Αυτοί με τη γενειάδα και την ελπίδα, στη μέση της θεοσκότεινης νύχτας.
Τον τρίτο χρόνο είχαμε γίνει πλουσιότεροι με μια μεγάλη νίκη
Γεμάτοι με περισσότερα γράμματα, περισσότερα όπλα και
πιο αποφασιστικοί.

Τον τέταρτο χρόνο, Επανάστασή μας, αγάπη μας,
Έχουμε κιόλας πεθάνει κι έχουμε ξαναγεννηθεί χιλιάδες φορές,
Και τώρα πια με βεβαιότητα το ξέρουμε πως είσαι αθάνατη, πως είσαι όμορφη και δυνατή
Σαν τ’ αστέρια. Κι ακόμα καλύτερα: σαν τον λαό
Που σε γέννησε και τον γέννησες,
Επανάστασή μας, αγάπη μας.


Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, Δεκ. 2021

 

Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, Δεκ. 2021

(Ισπανικό κείμενο κάτω)

 Περισσότερα για τον ποιητή με σημειώσεις και το ισπανικό κείμενο δες από Μποτίλια Στον Άνεμο:

Μπάμπης Ζαφειράτος: Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ, Επανάστασή μας, αγάπη μας - 5 ποιήματα για την Ανακτημένη Νήσο

Μπάμπης Ζαφειράτος: Ο Πάμπλο Νερούδα (12.7.1904 - 23.9.1973) του Τσε Γκεβάρα (14.6.1928 - 9.10.1967) — Το Farewell, ο Ρεταμάρ και ένα Σονέτο του Έρωτα

Πάμπλο Νερούδα - Ρικάρδο Ελιέσερ Νεφταλί Ρέγιες Μπασοάλτο
(Pablo Neruda - Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto)
Παράλ, Χιλή, 12 Ιουλίου 1904 - Σαντιάγο, Χιλή, 23 Σεπτεμβρίου 1973
Σχέδιο (2ο από 2 του Νερούδα), Μπάμπης Ζαφειράτος, 23.IX.2016 (Μολύβι, 29 χ 21 εκ.)

Πάμπλο Νερούδα

 

Farewell, ένα ακόμη από τα 69 ποιήματα που είχε μαζί του ο Τσε στην προσωπική χειρόγραφη ανθολογία του και ένα Σονέτο του Έρωτα

Μετάφραση – Σημειώσεις
Μπάμπης Ζαφειράτος – Μποτίλια Στον Άνεμο

Πρώτη δημοσίευση, 23/9/2023

Ο Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ αφηγείται πως όταν ο Τσε θα έφευγε για το Κονγκό, πήγε στο Υπουργείο Βιομηχανίας για να πάρει μια ανθολογία ποίησης που του είχε δανείσει. Και πριν του την επιστρέψει, αντέγραψε ένα σημαδιακό για την αναχώρησή του ποίημα του Νερούδα, Να τι γράφει:

Τότε που πήγα να τον δω υπήρχανε δύο λόγοι: ο φανερός, για να του ζητήσω μια ισπανική ποιητική ανθολογία του Ονίς [Antología de la poesía Española e Hispanoamericana (1882-1932), του Federico de Onís (1885-1966)], ένα δυσεύρετο βιβλίο που δεν ήθελα να χάσω και του το είχα δανείσει για να το διαβάσει, κατά τη διάρκεια εκείνου του ταξιδιού [στο αεροπλάνο που έφερνε τον Τσε στην Κούβα από την Πράγα, παραμονές της θεαματικής αναχώρησής του από το Νησί]. Ο Τσε δεν μπόρεσε να μου το επιστρέψει όταν φτάσαμε στο αεροδρόμιο, όπου φυσικά τον περίμεναν ο Φιντέλ, ο Ντορτικός και άλλοι επαναστάτες ηγέτες. Ο άλλος λόγος ήταν για να διερευνήσω τη δυνατότητα να συνεργαστώ μαζί του. «Αλλά σε τι; —αναρωτιόμουν— εγώ δεν είμαι τεχνολόγος. Για βιβλία, ίσως...». Από την άλλη, δεν με παραξένεψε που ο Τσε θα έφευγε για κάποια επίσημη αποστολή στο Βιετνάμ (δεν ξέρω ακριβώς γιατί το σκέφτηκα αυτό) και θα ήθελα να πάω μαζί του. Είχαμε μιλήσει για το πόσο σημαντικό ήταν σε αυτές οι αντιπροσωπείες να περιλαμβάνονται και συγγραφείς.