Μποτίλια Στον Άνεμο

Για ναυαγούς που θέλουν να κολυμπήσουν. Το σημείωμα άλλοτε βιαστικό και ταραγμένο, άλλοτε φλύαρο ή λακωνικό, ακατάληπτο κι ερμητικό, κακογραμμένο κι αδέξιο, ευδιάκριτο ή ξεθωριασμένο. Μπουκαλάκια, φιαλίδια, φιάλες αερίου. Μποτίλιες, μποτίλιες, μποτίλιες... Με καθορισμένο, πάντοτε, στίγμα. Καλή στεριά, συνταξιδιώτες... Ή καλή θάλασσα.

Κυριακή 9 Ιουνίου 2024

Μπάμπης Ζαφειράτος: Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ (9.6.1930 – 20.7.2019), Που θα δούμε να καίγονται

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ. © Archivo Fotográfico de la Casa de las Américas / Abel Carmenate. (Πηγή: https://www.unesco.org)

Επέτειος γέννησης μιας εξέχουσας φωνής της Κούβας και της ισπανόφωνης λογοτεχνίας

Roberto Fernández Retamar

Αβάνα, 9 Ιουν. 1930 – 20 Ιουλ. 2019

Que veremos arder

Μετάφραση – Σημειώσεις

Μπάμπης Ζαφειράτος – Μποτίλια Στον Άνεμο
Πρώτη παρουσίαση – δημοσίευση στα Ελληνικά, 9/6/2024

Ροβέρτο Φερνάντες Ρεταμάρ

Που θα δούμε να καίγονται

Ο Αβέλ έχυσε το αίμα του στην αρχή.
Δεν τον ακολουθήσανε παρά μονάχα οι ταπεινοί, οι λησμονημένοι.
Κι αφού περπατήσανε απάνω στη θάλασσα,
Μείνανε δώδεκα κι απ’ την αρχή ξεκινήσανε όλα.
Γενειοφόροι κατεβήκανε στου χρόνου το γύρισμα,
Και είχανε μαθητές απάνω στην απέραντη γη.

Αυτό, το βιβλίο το ήξερε κιόλας.

Όμως τα σύμβολα που φτιάξανε εκείνοι
Βιβλίο δεν είχανε: εκείνοι που φτιάξανε τα γεγονότα
Δεν είχανε ονόματα, ή τουλάχιστον τα ονόματά τους
Κανένα δεν τα ’ξερε. Οι ημερομηνίες που συμπληρώνανε
Ήτανε άδειες σαν σπίτι αδειανό.
Τώρα το ξέρουμε τι πάει να πει Στρατώνας Μονκάδα, 26.
Τι πάει να πει Καμίλο, Τσε, Χιρόν, Εσκαμπράι, Οκτώβρης.
Τα βιβλία το γράφουνε και μας το λένε.

Ο μεγαλόπρεπος άνεμος που το βεβαιώνει σαρώνει βουνά και πεδιάδες,
Εκεί όπου αυτοί που δεν έχουνε ονόματα,
Ή που τα ονόματά τους κανείς δεν τα ξέρει ακόμα,
Προετοιμάζουνε μέσα στους ίσκιους γιγάντειες λάμψεις
Για ημερομηνίες άδειες που θα δούμε να καίγονται.

Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, 8 Ιουνίου 2024

Από τη Συλλογή: Que veremos arder – Που θα δούμε να καίγονται (1966-1969).

(Πρώτη έκδοση, Αβάνα, 1970. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και στη Βαρκελώνη με τον τίτλο: Κάτι σαν τα προκατακλυσμιαία τέρατα)

Από το βιβλίο, Toda la luz, toda la sangre. Antología (1948-2017)

Edición de Selena Millares (p. 178-179)

Roberto Fernández Retamar

Que veremos arder

Abel derramó su sangre en el comienzo.
No lo siguieron más que los humildes, los olvidados.
Y, luego de andar sobre el mar,
Quedaron doce, y todo empezó de nuevo.
Bajaron con barbas al romper el año,
Y tuvieron discípulos sobre la vasta tierra.

Esto lo sabía ya el libro.

Pero los símbolos que ellos hicieron
No tenían libro: los que hicieron las cosas
No tenían nombres, o al menos sus nombres
No los sabía nadie. Las fechas que llenaron
Estaban vacías como una casa vacía.
Ahora sabemos lo que significan Cuartel Moncada, 26,
Lo que significan Camilo, Che, Girón, Escambray, octubre.
Los libros lo recogen y lo proponen.

El viento inmenso que lo afirma barre las montañas y los llanos
Donde los que no tienen nombres,
O cuyos nombres no conoce nadie todavía,
Preparan en la sombra llamaradas