Κώστας Γουλιάμος
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ): Αντιφατικός και Ιμπεριαλιστικός ο Ρόλος του
Η νέα προκλητική, όσο και σκανδαλώδης παρέμβαση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στο συνταξιοδοτικό σύστημα της #Κύπρου κονιορτοποιεί το αστικό αφήγημα περί δημοκρατίας. Ταυτόχρονα επιβεβαιώνει, για ακόμη μία φορά, τον πραγματικό ρόλο του ΔΝΤ ως μηχανισμού εξουσίας του διεθνούς χρηματιστικού κεφαλαίου.
Πίσω από τις έννοιες της “βιωσιμότητας”, της “σταθερότητας” και της “δημοσιονομικής πειθαρχίας” κρύβεται η διαχρονική επιδίωξη να μεταφερθεί το βάρος των καπιταλιστικών κρίσεων στους εργαζόμενους, στους συνταξιούχους και στα λαϊκά νοικοκυριά, ενώ το μεγάλο κεφάλαιο συνεχίζει να απολαμβάνει φορολογικά προνόμια και αυξανόμενη κερδοφορία.
Το ΔΝΤ λειτουργεί ως πολιτικό εργαλείο των κυρίαρχων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, με πρωταγωνιστικό ρόλο των ΗΠΑ.
Οι “μεταρρυθμίσεις” που εισηγείται το ΔΝΤ είναι ταξικές πολιτικές που ως τέτοιες αποδυναμώνουν το κοινωνικό κράτος, ιδιωτικοποιούν δημόσιο πλούτο και ενισχύουν την εξάρτηση των χωρών από τις διεθνείς αγορές και τους πιστωτές.
Η αποδοχή αυτών των υποδείξεων από τις κυβερνήσεις σημαίνει στην πράξη εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και υποταγή της κοινωνικής πολιτικής στις απαιτήσεις του διεθνούς μονωπωλικακού κεφαλαίου.
Συν τοις άλλοις, αποδεικνύει πως με τη λειτουργία του γίνεται βασικός πυλώνας του σύγχρονου ιμπεριαλισμού, καθώς χρησιμοποιεί το χρέος, τη λιτότητα και τη χρηματοπιστωτική εξάρτηση ως μέσα επιβολής της πολιτικής και οικονομικής κυριαρχίας των ισχυρών καπιταλιστικών κρατών.
Να υπογραμμίσουμε πως το ΔΝΤ ιδρύθηκε μετά τo Bretton Woods Conference τον Ιούλη του 1944 και εντάχθηκε σε μια διεθνή τάξη πραγμάτων που διαμορφώθηκε από τις κυρίαρχες καπιταλιστικές δυνάμεις.
Ως απροκάλυπτος μηχανισμός του διεθνούς μονοπωλιακού και χρηματιστικού κεφαλαίου, το ΔΝΤ έχει ως διαχρονική αποστολή τη θωράκιση της καπιταλιστικής σταθερότητας και τη διασφάλιση της αέναης συσσώρευσης πλούτου, εξαναγκάζοντας τις χώρες που λυγίζουν από την κρίση να παραμείνουν εγκλωβισμένες και υποταγμένες στις επιταγές των κυρίαρχων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων
Παράλληλα, η ίδια η δομή διακυβέρνησης του ΔΝΤ αποκαλύπτει τον αντιδημοκρατικό του χαρακτήρα.
Τα δικαιώματα ψήφου καθορίζονται από τις πλουσιότερες καπιταλιστικές χώρες, οι οποίες ασκούν δυσανάλογη επιρροή στη λήψη αποφάσεων. Οι ΗΠΑ, ως ο μεγαλύτερος μέτοχος του ΔΝΤ, κατέχουν περίπου το 16–17% της συνολικής δύναμης ψήφου. Δεδομένου ότι οι σημαντικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις απαιτούν πλειοψηφία 85%, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ουσιαστικά δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) στις θεμελιώδεις αποφάσεις του οργανισμού.
Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί μια εγγενή σύγκρουση συμφερόντων: η Ουάσιγκτον που κατέχει ηγεμονική θέση στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα είναι ταυτόχρονα εκείνη που ασκεί καθοριστική επιρροή σε έναν οργανισμό ο οποίος παρουσιάζεται ως δήθεν ουδέτερος θεματοφύλακας της διεθνούς οικονομικής σταθερότητας.
Αυτή η συγκέντρωση εξουσίας αποτελεί δομικό μηχανισμό αναπαραγωγής των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων. Οι αποφάσεις που αφορούν στη χορήγηση δανείων, τους όρους δανεισμού, την αναδιάρθρωση του χρέους και τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις δεν μπορούν να διαχωριστούν από τα γεωπολιτικά συμφέροντα των κυρίαρχων καπιταλιστικών κρατών. Οι οικονομικές προτεραιότητες των ΗΠΑ ή της ΕΕ και των συμμάχων τους παρουσιάζονται συχνά ως καθολικές αρχές “ορθής οικονομικής διακυβέρνησης”, ενώ η φωνή των αναπτυσσόμενων χωρών παραμένει περιθωριοποιημένη, παρά το γεγονός ότι αποτελούν την πλειοψηφία των μελών του ΔΝΤ.
Η πρακτική του ΔΝΤ ως προς τη χορήγηση δανείων επιβεβαιώνει επίσης τον ταξικό του χαρακτήρα. Η χρηματοδοτική βοήθεια σπάνια παρέχεται χωρίς όρους. Αντίθετα, συνοδεύεται σχεδόν πάντοτε από εκτεταμένες πολιτικές δεσμεύσεις, γνωστές ως προγράμματα διαρθρωτικής προσαρμογής. Οι όροι αυτοί απαιτούν ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων επιχειρήσεων, απορρύθμιση αγορών και εργασίας, ισχυρό περιορισμό των δημόσιων δαπανών, αποδυνάμωση του κοινωνικού κράτους και προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους έναντι των κοινωνικών αναγκών.
Ενώ οι πολιτικές αυτές προβάλλονται ως αναγκαίες για την αποκατάσταση της μακροοικονομικής σταθερότητας, αντικειμενικά μεταφέρουν το βάρος των οικονομικών κρίσεων στην εργατική τάξη, στους εργαζομένους, στους βιοπαλαιστές αγρότες και στα λαϊκά νοικοκυριά, προστατεύοντας παράλληλα τα συμφέροντα των διεθνών πιστωτών και των πολυεθνικών επιχειρήσεων.
Οι πολιτικές αυτές ανα-παράγουν, εντείνουν και βαθαίνουν την οικονομική εξάρτηση. Οι ιδιωτικοποιήσεις μεταφέρουν στρατηγικούς τομείς της οικονομίας σε ιδιωτικά συμφέροντα. Ταυτόχρονα, η δημοσιονομική λιτότητα περιορίζει τις δημόσιες επενδύσεις στην υγεία, την παιδεία, τη στέγαση και τις υποδομές, ενώ η απορρύθμιση της εργασίας αποδυναμώνει τα συνδικάτα, μειώνοντας τη διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων.
Αυτή η δογματική εμμονή στη λιτότητα και την κοινωνική εξαθλίωση κάμπτεται επιλεκτικά, αποκαλύπτοντας τα δύο μέτρα και δύο σταθμά του Ταμείου, όταν οι οικονομικοί του πόροι πρέπει να εξυπηρετήσουν πολεμικές και γεωπολιτικές σκοπιμότητες
Λόγου χάρη, το ΔΝΤ ενέκρινε πρωτοφανή χρηματοδοτική στήριξη προς την κυβέρνηση της Ουκρανίας υπό συνθήκες πολέμου με πρόσχημα πως οι έκτακτες περιστάσεις απαιτούσαν έκτακτα μέτρα για την αποτροπή της οικονομικής κατάρρευσης.
Συνολικά, η πιο προκλητική αντίφαση στη λειτουργία του ΔΝΤ έγκειται στο γεγονός ότι, ενώ εμφανίζεται ως ο αυστηρός κριτής της παγκόσμιας δημοσιονομικής πειθαρχίας, στην πραγματικότητα λειτουργεί ως ο θεματοφύλακας μιας διεθνούς οικονομικής παρανομίας με επίκεντρο τις ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή που το Ταμείο επιβάλλει εξοντωτικά μνημόνια και βίαιη λιτότητα στις χώρες του Παγκόσμιου Νότου για να διορθώσουν τα ελλείμματά τους, κάνει συνειδητά τα στραβά μάτια μπροστά στο ιλιγγιώδες, μη βιώσιμο χρέος των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον έχει την αποκλειστική πολυτέλεια να συντηρεί ένα θηριώδες έλλειμμα χωρίς να αντιμετωπίζει ποτέ τις κυρώσεις, τις επιτηρήσεις ή τις δομικές αναδιαρθρώσεις που το ΔΝΤ επιβάλλει στον υπόλοιπο πλανήτη, μετατρέποντας έτσι την οικονομική επιστήμη σε εργαλείο επιλεκτικής τιμωρίας των αδυνάμων.
Αυτό το σκάνδαλο ολοκληρώνεται μέσα από την απροκάλυπτη κάλυψη που παρέχει το ΔΝΤ στην εργαλειοποίηση του δολαρίου ως γεωπολιτικού όπλου. Καθώς το αμερικανικό νόμισμα παραμένει το κυρίαρχο αποθεματικό μέσο —μια κληρονομιά του Bretton Woods που το Ταμείο περιφρουρεί συστηματικά—, οι ΗΠΑ εξάγουν τον πληθωρισμό τους και μετακυλίουν το κόστος του δικού τους οικονομικού κανιβαλισμού στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Το ΔΝΤ νομιμοποιεί αυτή την ασύμμετρη ισχύ, επιτρέποντας στην Ουάσιγκτον να επιβάλλει μονομερείς κυρώσεις, να παγώνει ξένα αποθεματικά και να αποκλείει ολόκληρους λαούς από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Έτσι, το Ταμείο αποδεικνύεται ένας μηχανισμός προστασίας της αμερικανικού καπιταλισμού, που εξαναγκάζει τον υπόλοιπο κόσμο να χρηματοδοτεί το χρέος των ΗΠΑ και να υποτάσσεται στις ιμπεριαλιστικές τους σκοπιμότητες.
United Nations Council of Europe Council of the European Union BBC World Service Reuters DW News El País The New York Times Washington Post The Wall Street Journal Le Monde Le Monde diplomatique in English UNESCO European Parliament European Commission POLITICO POLITICO Europe
*
*
Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.
Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).
Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)
Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”.
2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο
*
Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.
Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο
_______
* * *
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.