Κώστας Γουλιάμος
Οι δρόμοι των χρηματοδοτήσεων της πολεμικής μηχανής
Καθώς περιοχές μετατρέπονται ξανά σε επίκεντρο ανταγωνισμών, η πολεμική κλιμάκωση αποτελεί συμπύκνωση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων.
Το ΚΚΕ στην Πολιτική Απόφαση του 22ου Συνεδρίου,(1) ανέδειξε τόσο την προετοιμασία του ΝΑΤΟ για γενικευμένο πόλεμο, όσο και την εντεινόμενη στροφή της ΕΕ προς την πολεμική οικονομία, που πλέον διαπερνά το σύνολο της παραγωγής.
Η στροφή αυτή υπερβαίνει τα χαρακτηριστικά μιας συγκυριακής προσαρμογής. Στην πραγματικότητα συνιστά μια στρατηγικά προσανατολισμένη επιλογή βαθύτερης ανασύνταξης των προτεραιοτήτων της μονοπωλιακής ολιγαρχίας σε κλάδους και δράσεις που συνδέονται με την πολεμική προετοιμασία.
Υπό αυτό το πρίσμα, η πολεμική οικονομία ενσωματώνεται στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της καπιταλιστικής ανάπτυξης, λειτουργώντας ως μηχανισμός διοχέτευσης κεφαλαίων και κρατικών πόρων προς στρατηγικούς τομείς.
Συνολικά, η στρατιωτικοποίηση της οικονομίας αποκτά διαρθρωτικό χαρακτήρα, καθώς ανασυγκροτεί τους όρους καπιταλιστικής οργάνωσης στα πλαίσια των σχεδιασμών του ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού στον 21ο αιώνα.
Η στρατιωτικοποίηση της οικονομίας ως μηχανισμός καπιταλιστικής αναπαραγωγής
Η συσσώρευση κεφαλαίου βρίσκεται στον πυρήνα της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Για τον Μαρξ,(2) η μετατροπή της υπεραξίας σε πρόσθετο κεφάλαιο απορρέει από τη λειτουργία του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως μοχλός διευρυμένης αναπαραγωγής και διατήρησης των καπιταλιστικών σχέσεων.
Στον 20ό αιώνα, επιταχύνθηκε η συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου, εδραιώνοντας τα μονοπώλια. Η σύμφυση τραπεζικού και βιομηχανικού κεφαλαίου σε συνάρτηση με την εξαγωγή κεφαλαίων, ενίσχυσαν την κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ταυτόχρονα οξύνθηκε ο ανταγωνισμός μεταξύ ισχυρών καπιταλιστικών κρατών και εντάθηκαν οι ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις.
Στον 21ο αιώνα κυριαρχούν οι παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής, χρηματοδότησης και τεχνολογίας, με τα μονοπώλια να επεκτείνονται σε στρατηγικούς κλάδους και υποδομές.
Η διεθνοποίηση της παραγωγής και η εξαγωγή κεφαλαίων λαμβάνουν νέες, πιο σύνθετες μορφές.
Πολεμική βιομηχανία, αεροδιαστημική, μικροηλεκτρονική, εφοδιαστικές αλυσίδες Τεχνητής Νοημοσύνης και ημιαγωγών, κυβερνοτεχνολογία, όπως υποδομές και τεχνολογίες διπλής χρήσης, διαπλέκονται στενότερα με κρατικές δαπάνες και επενδυτικά κεφάλαια.
Η στρατιωτικοποίηση της οικονομίας καθίσταται σταδιακά οργανικό στοιχείο και μοχλός καπιταλιστικής αναπαραγωγής.
Το 2025, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες ανήλθαν σε 2,887 τρισ. δολάρια, καταγράφοντας ενδέκατη διαδοχική αύξηση.
Πίσω από αυτή την εξέλιξη βρίσκεται η μεταφορά τεράστιων κοινωνικών πόρων προς την πολεμική προετοιμασία, την ώρα που ο λαός επωμίζεται το βάρος μέσω φορολογίας, λιτότητας και υποβάθμισης κοινωνικών αναγκών.
Επομένως, η στρατιωτικοποίηση δεν αποτελεί επιμέρους κατεύθυνση. Αντίθετα, διαπερνά τον ίδιο τον πυρήνα της καπιταλιστικής αναπαραγωγής.
Το χρηματοδοτικό και χρηματοπιστωτικό σύμπλεγμα πολέμου
Έχει ιδιαίτερη ιδεολογική και πολιτική σημασία για την εργατική τάξη και τους εργαζόμενους η κατανόηση της κατεύθυνσης που επιβάλλει σήμερα ο καπιταλισμός, διοχετεύοντας παραγωγικές, επιστημονικές, τεχνολογικές δυνάμεις, κεφάλαια και κρατικούς πόρους στην πολεμική προετοιμασία.
Πρόκειται για στρατηγική επιλογή που συνδέεται με την όξυνση των ανταγωνισμών και τις συνολικότερες κατευθύνσεις του κεφαλαίου και των αστικών κυβερνήσεων.
Εξάλλου, η στρατιωτικοποίηση της οικονομίας συνδιαμορφώνεται από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών και την ΕΕ, αποκαλύπτοντας -μεταξύ άλλων- την οργανική σύνδεση του Ταμείου Ανάκαμψης με τους πολεμικούς προϋπολογισμούς, ως συγκοινωνούντων δοχείων λεηλασίας των λαϊκών αναγκών.
Επιπλέον, ο κανονισμός 2025/2653 (Mini-Omnibus) ανάγει τα εξοπλιστικά προγράμματα ως τέταρτο στρατηγικό πυλώνα της πλατφόρμας STEP, ανοίγοντας τον δρόμο για ανακατεύθυνση πόρων των Ταμείων Συνοχής και Ανάκαμψης προς την πολεμική βιομηχανία.
Απόρροια αυτού είναι ότι τα έργα που παίρνουν τη “Σφραγίδα Κυριαρχίας” (Sovereignty Seal) αποκτούν προνομιακή πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία και ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης.
Απέναντι σε αυτή την πολεμική κατεύθυνση, Ελληνική κυβέρνηση και κόμματα της βολικής αντιπολίτευσης (ΠΑΣΟΚ, κόμμα Τσίπρα, ΣΥΡΙΖΑ κ.λπ.), σκιαμαχούν για το ποιο θα διαχειριστεί πιο αποτελεσματικά τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς ΕΕ-ΝΑΤΟ-ΗΠΑ.
Το ΚΚΕ είναι το μόνο κόμμα που παλεύει για να δυναμώσει το μέτωπο για την ανατροπή του καπιταλισμού και των ιμπεριαλιστικών μεθοδεύσεων που προβάλλονται ως δήθεν άξονες “σταθερότητας” και “ανάπτυξης”.
Κάθε άλλο παρά συμπτωματικό είναι πως αστικά κόμματα και συστημικοί αναλυτές μεταμφιέζουν την ταξική αναδιανομή ως “ασφάλεια”.
Πρόκειται για απατηλό αφήγημα που συγκαλύπτει τη μεταφορά κοινωνικού πλούτου σε μονοπωλιακούς ομίλους μέσω ευρωενωσιακών και κρατικών μηχανισμών χρηματοδότησης.
Το ReArm Europe/Readiness 2030, συγκεκριμένα, συμπλέκεται άρρηκτα με νέους μηχανισμούς χρηματοδότησης της πολεμικής βιομηχανίας.
Αντίστοιχα, ο μηχανισμός “Συνδέοντας την Ευρώπη” (CEF) αποτελεί το κεντρικό εργαλείο της Ε.Ε. για την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων, προβλέποντας σημαντικούς πόρους για τη Στρατιωτική Κινητικότητα (Military Mobility).
Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί από την ΕΕ ξεχωριστοί αλλά αλληλοσυμπληρούμενοι μηχανισμοί χρηματοδότησης.
Το “Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας” (EDIP) κατευθύνει €1,5 δισ. σε επιχορηγήσεις 2025–2027. Το δε “Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων” (EIF) μέσω του “Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Επενδύσεων στην Άμυνα” (DEF), αναλαμβάνει το ρόλο του “χρηματοδότη των χρηματοδοτών”: ενισχύει ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία με τη σειρά τους διοχετεύουν πόρους σε επιχειρήσεις ανάπτυξης υποδομών και τεχνολογιών διπλής χρήσης.
Από την άλλη, το “Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας” (EDF) διαθέτει σχεδόν €7,3 δισ. (2021-2027) για “αμυντική έρευνα και ανάπτυξη”.
Περαιτέρω οι ευρωενωσιακοί μηχανισμοί κατευθύνουν και κινητοποιούν ιδιωτικά κεφάλαια προς την πολεμική βιομηχανία.
Έτσι τον Ιούνη 2026 το “Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας” (EIC), διεύρυνε τη χρηματοδότηση για τεχνολογίες διπλής χρήσης.
Στο μεταξύ ο “Επιταχυντής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας “(EIC Accelerator) παρέχει επιχορηγήσεις μέχρι €2,5 εκατ.
Ο δε έτερος χρηματοδοτικός του μηχανισμός, το “STEP Scale Up Defence” περιλαμβάνει άμεσες μετοχικές επενδύσεις σε επιχειρήσεις.
Συνολικά, η χρηματοδοτική στήριξη ενισχύεται διαρκώς μέσω ενός διευρυνόμενου συμπλέγματος ευρωπαϊκών, εθνικών και διακρατικών χρηματοδοτικών εργαλείων και μηχανισμών.
“Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας” και “Ταμείο Κεφαλαίων” (Fund of Funds) λειτουργούν ως μοχλός διοχέτευσης κοινωνικού πλούτου στην πολεμική βιομηχανία, ανοίγοντας νέα πεδία επενδύσεων και κερδοφορίας.
Στον πυρήνα των νέων χρηματοδοτικών μηχανισμών και χρηματοπιστωτικών εργαλείων ενσωματώνονται εθνικοί οργανισμοί, υπηρεσίες και κόμβοι “αμυντικής καινοτομίας”, όπως είναι το “Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας” (ΕΛΚΑΚ) ή το “Εθνικό Πρόγραμμα Έρευνας και Καινοτομίας “ΑΘΗΝΑ – 2030+” της Κύπρου.
Όπως βέβαια και το “Ταμείο Καινοτομίας του ΝΑΤΟ” (NATO Innovation Fund–NIF), ένα πολυεθνικό ταμείο επιχειρηματικών κεφαλαίων (venture capital), που υποστηρίζεται για επενδύσεις σε εταιρείες ανάπτυξης τεχνολογιών “βαθιάς τεχνολογίας” (deep tech).
Η αρχιτεκτονική της χρηματοδότησης συνδέεται άμεσα με την, κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, κοινή διακήρυξη για ίδρυση “Παγκόσμιας Τράπεζας Άμυνας και Ασφάλειας” (DSR).
Πέραν τούτων, κομβικό σταθμό αποτελεί και η Λευκή Βίβλος για την “Ευρωπαϊκή Άμυνα” (2025) που προβλέπει μαζική διοχέτευση πόρων στην πολεμική βιομηχανία, με αιχμή το SAFE.
Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται –πέραν των θεσμικών επενδυτών– ακόμα και συνταξιοδοτικά ταμεία με στόχο όχι μόνο την ενίσχυση της “Ευρωπαϊκής Τεχνολογικής και Βιομηχανικής Βάσης Άμυνας” (EDTIB), αλλά και τη διευκόλυνση χρηματοδότησης ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και νεοφυών εταιρειών για εξοπλισμούς, υποδομές και τεχνολογίες διπλής χρήσης.
Τέλος, η από την ΕΕ εξαγγελθείσα (2025) πρωτοβουλία “Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων” (SIU) συνδέεται άμεσα με το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την κατεύθυνση της κινητοποίησης αποταμιεύσεων για τη χρηματοδότηση της πολεμικής βιομηχανίας.
Η χρηματοδότηση της πολεμικής οικονομίας, που συνυφαίνουν αστικές κυβερνήσεις και ΕΕ, αποκαλύπτει τη βαθύτερη σύμφυση αστικού κράτους και μονοπωλιακών συμφερόντων.
Με το ΚΚΕ για την ανατροπή του συστήματος της σήψης
Στα «Grundrisse» ο Μαρξ(3) ανέλυσε την τάση του κεφαλαίου να υπερβαίνει χωρικά και θεσμικά όρια, αναζητώντας νέα πεδία αξιοποίησης και νέες μορφές κρατικής στήριξης.
Η ίδια η πορεία των εξελίξεων στον 21ο αιώνα επιβεβαιώνει τη θέση του Μαρξ περί νέων πεδίων και νέων μορφών κρατικής στήριξης.
Στην εποχή μας οι δρόμοι των χρηματοδοτήσεων διαμορφώνουν ένα πολυεπίπεδο, όσο κι ενιαίο χρηματοδοτικό σύμπλεγμα που διοχετεύει τον κοινωνικό πλούτο στην οικονομία πολέμου και τους ΕυρωΝΑΤΟϊκούς προϋπολογισμούς.
Όπου τα κέρδη συγκεντρώνονται στους μονοπωλιακούς ομίλους, ενώ το κόστος φορτώνεται στους εργαζόμενους μέσω φόρων, χρέους και περικοπών.
Πρόκειται για βαθιά ταξική επιλογή: ο λαός πληρώνει, το κεφάλαιο κερδίζει.
Φοροληστεία, ακρίβεια και ματωμένα πλεονάσματα αποτελούν τις όψεις μιας πολιτικής που φορτώνει συστηματικά τα βάρη στην εργατική τάξη, τα λαϊκά νοικοκυριά και τους εργαζόμενους.
Την ίδια στιγμή που διογκώνεται η οικονομία πολέμου και οξύνεται η εκμετάλλευση, το αντίπαλο δέος είναι μόνο ο λαός και η συμπόρευσή του με το ΚΚΕ που πρωτοστατεί στον ταξικό αγώνα και τη λαϊκή πάλη ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς.
Με τη σημαία του ΚΚΕ ενώνονται εργάτες, βιοπαλαιστές αγρότες, εργαζόμενοι, αυτοαπασχολούμενοι και η νεολαία των λαϊκών στρωμάτων.
Μαζί παλεύουν για την ανατροπή του καπιταλισμού και τη ρήξη με το σύστημα της σήψης που αναπαράγει την εκμετάλλευση και τους πολέμους.
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
1. ΚΟΜΕΠ (2026): 22o Συνέδριο του ΚΚΕ- Πολιτική Απόφαση. Τεύχος Νο 1, Γενάρης-Φλεβάρης 2026, σελ. 119.
2. Κ. Μαρξ (1984): Το Κεφάλαιο. Θεωρίες για την υπεραξία (Τέταρτος τόμος) – Μέρος 3ο. Εκδόσεις Σύγχρονης Εποχής.
3. Karl Marx (1971): The Grundrisse. Hardcover. Harper & Row.
*
*
Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.
Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).
Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)
Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”.
2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο
*
Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.
Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο
_______
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.