Κώστας Γουλιάμος
Πίσω από τη βιτρίνα του Ταμείου Ανάκαμψης: Ένα νέο μνημόνιο ΚΑΙ για τον λαό της Κύπρου
Είναι εντυπωσιακή, αν όχι εκκωφαντική, η σιωπή που επικρατεί στην Κύπρο γύρω από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Στη δημόσια συζήτηση κυριαρχεί μια εξωραϊσμένη και μονοδιάστατη εικόνα, που παρουσιάζει το Ταμείο ως μια γενναιόδωρη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική ευκαιρία, αποσιωπώντας την πραγματική οικονομική και ταξική του διάσταση:
τον ευρωπαϊκό δανεισμό, τις μακροχρόνιες δημοσιονομικές δεσμεύσεις, τα 61 αντιλαϊκά προαπαιτούμενα (αποκαλούνται μεταρρυθμίσεις στο ηγεμονικό αφήγημα), τη διοχέτευση δημόσιων πόρων σε επιχειρηματικούς ομίλους και πολυεθνικές, αλλά και το κοινωνικό κόστος που καλείται να επωμιστεί ο λαός.
Έτσι, ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων, με βαθιές επιπτώσεις στο μέλλον της κυπριακής οικονομίας, κοινωνίας, εργατικής τάξης και των εργαζομένων παρουσιάζεται περίπου ως μια ανώδυνη αναπτυξιακή παροχή, χωρίς να διεξάγεται ο αναγκαίος δημόσιος και πολιτικός διάλογος για το τι πραγματικά είναι, ποιους εξυπηρετεί και ποιος τελικά πληρώνει τον λογαριασμό.
Εξού και το Ταμείο Ανάκαμψης παρουσιάστηκε ως ιστορική ευκαιρία για την Κύπρο. Στην πραγματικότητα, αποτελεί έναν ακόμη μνημονιακό μηχανισμό αναδιάρθρωσης της καπιταλιστικής οικονομίας, με δημόσιο χρήμα, ευρωπαϊκό δανεισμό και όρους που δεσμεύουν την εργατική τάξη, τους εργαζόμενους και τα λαϊκά νοικοκυριά για δεκαετίες.
Τα €1,02 δισ. σε επιχορηγήσεις και τα επιπλέον €200 εκατ. σε δάνεια που προβλέπονται για την Κύπρο δεν είναι χρήματα χωρίς πολιτικό και κοινωνικό αντίτιμο.
Σπεύδω να σημειώσω πως το ευρωπαϊκό Ταμείο των περίπου €750 δισ. αρχικά χρηματοδοτήθηκε με δανεισμό από τις λεγόμενες διεθνείς αγορές, με εγγύηση τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Η αποπληρωμή του ευρωπαϊκού δανεισμού για τις επιχορηγήσεις θα συνεχίζεται μέχρι το 2058. Τα εθνικά δάνεια, από την άλλη, βαρύνουν τα κράτη που τα έλαβαν.
Αυτό είναι το πραγματικό μνημονιακό στοιχείο: δημόσιος δανεισμός, δεσμευτικά αντιλαϊκά προαπαιτούμενα (μεταρρυθμίσεις) και μακροχρόνια δημοσιονομική πειθαρχία, με το κεφάλαιο να αποκτά πρόσβαση σε νέες πηγές χρηματοδότησης.
Τα 61, λόγου χάρη, αντιλαϊκά προαπαιτούμενα (μεταρρυθμίσεις) του κυπριακού Σχεδίου δεν αποτελούν ουδέτερες τεχνοκρατικές προσαρμογές.
Απεναντίας, παρεμβαίνουν στα εργασιακά, στην κοινωνική ασφάλιση, στη φορολογία, στην ενέργεια, στη λειτουργία του χρηματοπιστωτικού συστήματος και στη δημόσια διοίκηση.
Το ζήτημα είναι το ταξικό περιεχόμενο αυτών των αλλαγών: η προσαρμογή των εργασιακών και κοινωνικών δομών στις ανάγκες της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας του κεφαλαίου.
Έτσι, το Ταμείο δεν προσφέρει μόνο χρηματοδότηση στους επιχειρηματικούς ομίλους. Συνοδεύεται από ένα ευρύτερο πρόγραμμα αναδιαρθρώσεων που διαμορφώνει τους όρους λειτουργίας της οικονομίας προς όφελος της καπιταλιστικής συσσώρευσης.
Γι’ αυτό η κριτική δεν μπορεί να περιορίζεται στην “καλή” ή “κακή” διαχείριση των κονδυλίων.
Αφορά στο ποιος καθορίζει τις οικονομικές προτεραιότητες, ποιος καρπώνεται τα οφέλη και ποιος επωμίζεται το κοινωνικό κόστος.
Με άλλα λόγια το ζήτημα δεν είναι αν τα κονδύλια αξιοποιήθηκαν καλά ή κακά. Είναι ποια ταξικά συμφέροντα εξυπηρετεί ο ίδιος ο μηχανισμός.
Το κράτος και η ΕΕ κινητοποιούν δημόσιους πόρους, αναλαμβάνουν το χρηματοδοτικό ρίσκο και δημιουργούν νέες αγορές για επιχειρηματικούς ομίλους, μονοπώλια, εργολάβους και πολυεθνικές συμβουλευτικές εταιρείες. Όπου τα κέρδη συγκεντρώνονται στα χέρια του κεφαλαίου, ενώ το κόστος της συσσώρευσής τους φορτώνεται στις πλάτες της κοινωνίας και του λαού
Και όλα αυτά σε μια περίοδο που η ευρωπαϊκή οικονομία ασθμαίνει, οι ανταγωνισμοί οξύνονται και η πολεμική οικονομία διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο δημόσιων πόρων.
Η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Μάρτη (19/26), με τις διαπιστώσεις για ανώριμα έργα, υπεραισιόδοξους προϋπολογισμούς και αδυναμίες συντονισμού, αποκαλύπτει επιπλέον το όλο πρόβλημα.
Πίσω από τις δημόσιες ανακοινώσεις παραμένει αναπάντητο το βασικό ερώτημα: ποιοι επιχειρηματικοί όμιλοι και ποιες πολυεθνικές καρπώθηκαν τη μερίδα του λέοντος;
Συνολικά, το Ταμείο Ανάκαμψης δεν είναι ταξικά ουδέτερο. Δεν πρόκειται απλώς για ένα πρόγραμμα επενδύσεων, αλλά για μηχανισμό διοχέτευσης δημόσιου και δανειακού χρήματος στην καπιταλιστική συσσώρευση.
Ο λαός της Κύπρου καλείται να πληρώσει το κόστος: η κοινωνικοποίηση των βαρών και η ιδιωτικοποίηση των ωφελημάτων. Αυθύπαρκτα και τα ερωτήματα: ανάκαμψη για ποιον; και με ποιου την πλάτη;
{Έργο της Gemma Schiebe}
*
*
Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.
Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).
Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)
Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”
2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο
*
Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.
Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο
_______
* * *
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.