Κώστας Γουλιάμος: 1293 - Σγουρομάλληδες και Τσολάκογλου της αστικής τάξης και ένα ποίημα για το Κάστρο της Καλαμάτας

*

1293

Κάστρο Καλαμάτας(*)

 

Η ήρεμη φωνή των αγγέλων

Στο χαοτικά ευφυές μυαλό σου

Οι δέκα χιλιετίες χείμαρροι στην πύλη της θάλασσας

Κάτω από το Κάστρο Έλληνες και Σλάβοι της Γιάννιτσας

Σαν σπέρνει ο Λέοντας του Αγίου Μάρκου

Τα μυτερά του όνειρα στου Νέδοντα τις όχθες

Ανάμεσα στο κοιμητήρι και στον ίσκιο του πλάτανου

Χορεύοντας τη μάχη τ’ ουρανού

Στις ρίζες του άλλου κόσμου

 

―εσείς βουνά μου πράσινα

βουνά μου χιονισμένα―

(Κώστας Γουλιάμος, Το Μάτι της Λέξης, 2024)

*

Όταν ένας βυζαντινός αξιωματούχος παρέδωσε την Καλαμάτα στους Φράγκους

Στα τέλη του 13ου αιώνα, ο νέος Πρίγκιπας της Αχαΐας, Φίλιππος της Σαβοΐας, επέβαλε νέους, δυσβάσταχτους φόρους στους ντόπιους πληθυσμούς για να χρηματοδοτήσει τις δικές του ανάγκες και εκστρατείες

Μα οι κάτοικοι ―παραδοσιακά ανυπότακτοι―, δεν είχαν αποδεχθεί ποτέ πλήρως τη φράγκικη κυριαρχία και επαναστάτησαν, έχοντας άμεση ενθάρρυνση και βοήθεια από τους Βυζαντινούς του Δεσποτάτου του Μυστρά, που αναζητούσαν κάθε ευκαιρία για να πλήξουν το Φράγκικο Πριγκιπάτο.

Έτσι έγινε η κατάληψη του κάστρου της Καλαμάτας το 1293 από τους επαναστάτες, “κατοίκους των Σκορτών” όπως αναφέρονται στο “Χρονικόν του Μορέως”.

Πρόκειται για ιστορικό γεγονός, από τα πιο επαναστατικά της Φραγκοκρατίας στην Πελοπόννησο.

Ωστόσο αυτή η επαναστατική περίοδος σφραγίστηκε από μια υπόθεση προδοσίας, που συγκλόνισε τη βυζαντινή Πελοπόννησο.

Πρωταγωνιστής ήταν ο Γεώργιος Σγουρομάλλης, στρατιωτικός αξιωματούχος του Μυστρά με το αξίωμα του πρωταλλαγάτορα.

Σύμφωνα με τη χρονικογραφική παράδοση, ο Σγουρομάλλης, γνωρίζοντας τις μυστικές εντολές του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β΄ να μην παραδοθεί το κάστρο της Καλαμάτας στους Φράγκους, επέλεξε να συνεργαστεί μαζί τους.

Για χρηματική αμοιβή, οργάνωσε την παράδοση του στρατηγικού οχυρού της Καλαματας στον Florent de Hainaut, παραπλανώντας τους υπερασπιστές του.

Η τιμωρία του, σύμφωνα με τον William Miller, ήταν απώλεια του αξιώματός του και εξορία.

Η ιστορία του Γεωργίου Σγουρομάλλη δεν αποτελεί απλώς ένα επεισόδιο της Φραγκοκρατίας. Αναδεικνύει ένα διαχρονικό φαινόμενο της ιστορίας: την προδοσία.

Από τον Σγουρομάλλη, που άνοιξε τον δρόμο για την παράδοση της Καλαμάτας στους Φράγκους, μέχρι τον Βίντκουν Κουίσλινγκ στη Νορβηγία, τους δωσίλογους, τους ταγματασφαλίτες και συνεργάτες των ναζιστικών κατοχικών αρχών στην Ελλάδα και στην Ευρώπη (και όχι μόνο), η ιστορία καταγράφει ανθρώπους που επέλεξαν να υπηρετήσουν είτε τον αντίπαλο είτε φασίστες και ναζί.

Άλλοι παρέδωσαν φρούρια (όπως ο Σγουρομάλλης), άλλοι πόλεις και άλλοι ολόκληρες χώρες (όπως ο Τσολάκογλου)

_______________ 

(*) Η κατάληψη του Κάστρου της Καλαμάτας το 1293 (φέουδο των Βιλλεαρδουίνων) από 600 Έλληνες και Σλάβους μαχητές.

*

Κώστας Γουλιάμος fb

*

Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.

Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).

Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)

Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας

Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”

2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο

*

Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.

Τον Δεκ. 2023 Το International Research Institute for Economics and Management (IRIEM) θέσπισε ετήσιο «Βραβείου Κ. Γουλιάμου για Διδακτορικό Ερευνητή»

Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο

_______

* * *