🚩 Μαρτυρίες μιας εποχής γεμάτης θυσίες, αγώνες και όνειρα για μια καλύτερη Ελλάδα 🚩 VIDEO 🚩 Μεγάλη προσέλευση στην εκδήλωση «Τα χρόνια της θύελλας (1940 - 1950) με τον φακό του Μάνου Ζαχαρία»

Μαρτυρίες μιας εποχής γεμάτης θυσίες, αγώνες και όνειρα για μια καλύτερη Ελλάδα (VIDEO - ΦΩΤΟ)

Μεγάλη προσέλευση στην εκδήλωση «Τα χρόνια της θύελλας (1940 - 1950) με τον φακό του Μάνου Ζαχαρία»

Παρασκευή 08/05/2026 - 22:18

Μια εκδήλωση τιμής για τα 80 χρόνια του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, αφιερωμένη στη δράση των φωτο-κινηματογραφικών συνεργείων του ΔΣΕ και ειδικότερα στον μοναδικό επιζώντα πρωταγωνιστή τους, τον σκηνοθέτη Μάνο Ζαχαρία, ήταν η εκδήλωση που πραγματοποίησαν την Παρασκευή, στην Αίθουσα Συνεδρίων του ΚΚΕ στον Περισσό, το Τμήμα Πολιτισμού της ΚΕ του ΚΚΕ και η Τομεακή Οργάνωση Καλλιτεχνών της ΚΟ Αττικής.

Μια εκδήλωση που φώτισε τον ρόλο και τη θέση της Τέχνης μέσα σε έναν κόσμο που φλέγεται, στη μεγάλη των τάξεων πάλη. Ενδεικτική του μεγάλου ενδιαφέροντος ήταν η μεγάλη προσέλευση κόσμου όλων των ηλικιών, που παρακολούθησε με συγκίνηση τις δύο ταινίες σε σκηνοθεσία Μάνου Ζαχαρία που προβλήθηκαν: Το ντοκιμαντέρ «Η αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας» (1948, παραγωγή ΔΣΕ) και την ταινία μυθοπλασίας «Γωνία Αρμπάτ και Μπουμπουλίνας» (1972, παραγωγή «Mosfilm»).

Στην εκδήλωση παρευρέθηκε πολυμελής αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ με επικεφαλής τον ΓΓ Δημήτρη Κουτσούμπα. Ο Δ. Κουτσούμπας είχε θερμό χαιρετισμό με τα εγγόνια του Μάνου Ζαχαρία, Ολγα και Γιάννη, που έδωσαν το «παρών» στην εκδήλωση, και με τον σκηνοθέτη Νίκο Καβουκίδη.

Ο Μάνος Ζαχαρίας παρόλο που δεν μπόρεσε να παρευρεθεί στην εκδήλωση απηύθυνε μέσω βίντεο έναν χαιρετισμό από καρδιάς στο ΚΚΕ και σε όσους παρευρέθηκαν στην εκδήλωση. Πάντα ακμαίος και δημιουργικός...

Ενας χαιρετισμός από καρδιάς από τον σκηνοθέτη Μάνο Ζαχαρία

Στο χαιρετισμό του σημείωσε:

«Χάρηκα που το Τμήμα Πολιτισμού του ΚΚΕ επέλεξε να προβάλει δύο ταινίες από τη νεότερη Ιστορία της χώρας μας. Και μάλιστα τις πιο τραγικές, αλλά και ένδοξες στιγμές της.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω από καρδιάς για το αφιέρωμα.

Η πρώτη ταινία που θα δείτε, "Η αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας" - μη φοβηθείτε, δεν πρόκειται να κάνω ανάλυση, το τι λένε, γιατί το λένε, πώς το λένε κ.λπ., θεωρώ ότι κάθε ταινία πρέπει να λέει μόνη της αυτά που θέλει.

"Η αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας" γυρίστηκε τον καιρό του εμφυλίου, από το κινηματογραφικό συνεργείο του ΔΣΕ. Επικεφαλής του συνεργείου ήταν ο αείμνηστος Γιώργος Σεβαστίκογλου, καλλιτεχνικός μου δάσκαλος και αγαπητός μου φίλος. Ο Γιώργος έγραψε το σενάριο, ο Απόστολος Μουσούρης ήταν ο οπερατέρ και εγώ συνέβαλα με τις κινηματογραφικές μου γνώσεις.

Η ταινία γυρίστηκε στο Βίτσι και στον Γράμμο, στη Βουδαπέστη και στην Πράγα. Το ΚΚΕ είχε στείλει στις Λαϊκές Δημοκρατίες, για να γλιτώσουν από τα δεινά του πολέμου, παιδιά και από άλλες περιοχές της Ελλάδας. Εμείς όμως μπορέσαμε να γυρίσουμε μόνο εκεί που είχαμε πρόσβαση, δηλαδή στο Βίτσι και στον Γράμμο. Γι' αυτό ό,τι δείτε από Ελλάδα είναι Βίτσι και Γράμμος.

Η δεύτερη ταινία δεν έχει καμία σχέση με πολέμους, είναι μια ιστορία αγάπης. Αλλά είναι ποτισμένη από τις μνήμες μου. Μνήμες μου από τα ''χρόνια της θύελλας'', όπως γράφει και η αφίσα, που τις θεωρώ πολύτιμη παρακαταθήκη για τις νέες γενιές. Καταγράφοντάς τες προσπάθησα να είμαι ειλικρινής.

Σας εύχομαι λοιπόν καλή θέαση». 

Ο κρίσιμος ρόλος της Τέχνης στην ταξική πάλη

Σύντομο χαιρετισμό εκ μέρους του Τμήματος Πολιτισμού της ΚΕ του ΚΚΕ και της Τομεακής Οργάνωσης Καλλιτεχνών Αττικής απηύθυνε ο Κώστας Σταματόπουλος, σκηνοθέτης και μέλος του Τμήματος Πολιτισμού της ΚΕ. 

Ο Κ. Σταματόπουλος μεταξύ άλλων σημείωσε:

«Η πρωτοβουλία για τη σημερινή εκδήλωση δεν πηγάζει από νοσταλγία για το ένδοξο παρελθόν του ΕΑΜικού κινήματος και του αγώνα του ΔΣΕ τη δεκαετία 1940 - 1950, ούτε μόνο από τον θαυμασμό και τη συγκίνηση που αναμφισβήτητα μας προκαλούν ο ηρωισμός, η αυτοθυσία, η αυταπάρνηση των κομμουνιστών και των άλλων αγωνιστών εκείνης της περιόδου.

Πηγάζει από την ανάγκη μας να συναντηθούμε με την Ιστορία, που ακόμα δεν έχει δικαιωθεί. Από την επιθυμία μας να συμπληρώσουμε στη ζωή τα πλάνα που παραμένουν "ανοιχτά" στην οθόνη, να εκπληρώσουμε τους πόθους και τα ιδανικά που γι' αυτά πολέμησαν οι γενναίοι μας πρόγονοι: Τη λευτεριά από κάθε είδους σκλαβιά και τυραννία, το δίκιο, την ειρήνη, τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.

Επιλέξαμε αυτό το θέμα γιατί επιδίωξή μας είναι να αναδείξουμε τον κρίσιμο για την ταξική πάλη ρόλο της Τέχνης. Το ότι δηλαδή ακόμη και μέσα στη φωτιά του ένοπλου αγώνα η Τέχνη δεν είναι πολυτέλεια, δημιούργημα δυνάμεων που "περισσεύουν", ούτε στολίδι για άλλες, "πιο σοβαρές" υποθέσεις του κινήματος. Είναι ένας από τους ζωτικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη συνείδηση των ανθρώπων, τη σκέψη, τις ιδέες, τα αισθήματα, τη θέληση, το φρόνημα. Είναι πηγή έμπνευσης, εμψύχωσης, ενίσχυσης των αντοχών, χαράς και ελπίδας. Και ταυτόχρονα είναι τεκμήριο: Ζωντανεύει τις κοινωνικές σχέσεις μιας εποχής σε μεταγενέστερες γενιές, που δεν τις έζησαν.

Γι' αυτόν τον λόγο το Κομμουνιστικό Κόμμα έδωσε τόσο μεγάλο βάρος στην Τέχνη σε όλη τη διάρκεια της θυελλώδους εκείνης δεκαετίας: Στη φωτιά της ΕΑΜικής - ΕΛΑΣίτικης Αντίστασης και των Δεκεμβριανών, στα οχυρά του ΔΣΕ, στα μπουντρούμια και τις εξορίες.

Ανάμεσα στους δεκάδες χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ βρίσκονταν άνθρωποι των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών. Στα βουνά, στις εξορίες, στις φυλακές, σε κάθε μετερίζι του αγώνα, η Τέχνη παρήγαγε έργο. Ο αγώνας του ΔΣΕ ενέπνευσε και ξένους δημιουργούς παγκόσμιας εμβέλειας,Ανάμεσά τους ο Ναζίμ Χικμέτ, ο Πάμπλο Νερούδα, ο Πολ Ελυάρ, ο οποίος επισκέφτηκε αυτοπροσώπως την Ελεύθερη Ελλάδα τον Ιούνιο του 1949 και πριν φύγει έγραψε συλλογή ποιημάτων αφιερωμένων στον ΔΣΕ.

Η Τέχνη δεν ακολούθησε τον αγώνα από απόσταση

Το κινηματογραφικό συνεργείο του ΔΣΕ ιδρύθηκε το 1948, υπαγμένο στο Τμήμα Διαφώτισης του Γενικού Αρχηγείου. Πρώτο ραντεβού, στο χωριό Πευκόφυτο. Τα μέλη του: Ο σκηνοθέτης Μάνος Ζαχαρίας, ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Γιώργος Σεβαστίκογλου, ο διευθυντής φωτογραφίας Απόστολος Μουσούρης, ο οπερατέρ - σκηνοθέτης Φώτης Ματσάκας κ.ά. Αρχικός εξοπλισμός, μια κινηματογραφική μηχανή 35 χιλιοστών και μια 16 χιλιοστών "Παγιάρ". Τα φιλμ μεταφέρονταν στην Τσεχοσλοβακία για τεχνική επεξεργασία και διανομή.

Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησαν οι αποστολές: Στις μονάδες, στα βομβαρδισμένα χωριά, στα νοσοκομεία που λειτουργούσαν μέσα σε σπηλιές, στις βουνοκορφές του Γράμμου και αργότερα στις Πρέσπες. Πολλές φορές έκαναν και μια βδομάδα να γυρίσουν πίσω. Αλλά πάντα στα κουτιά τους υπήρχαν καταχωρισμένα ανεπανάληπτα γεγονότα, μοναδικά πρόσωπα, καθημερινές σκηνές πολέμου - κομμάτια Ιστορίας.

Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς ήταν χιλιάδες φωτογραφίες και μέτρα φιλμ, που μέρος τους έχει διασωθεί, τρία λευκώματα - ένα για τα δίχρονα του ΔΣΕ (φτιαγμένο μέσα σε 10 μέρες εν μέσω μαχών), ένα μετά την υποχώρηση και ένα για τις μαχήτριες. Ταυτόχρονα εκδόθηκαν ξενόγλωσσες εκδόσεις, στα Αγγλικά, στα Γαλλικά και στα Ρωσικά, με υψηλή ποιότητα εκτύπωσης, και, βέβαια, το ντοκιμαντέρ "Η αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας", η μοναδική ταινία που κατορθώθηκε να παρουσιαστεί στην Ελεύθερη Ελλάδα, στις 2 Μάρτη 1949.

Ζωντανό, συγκινητικό, διαχρονικό το έργο του Μάνου Ζαχαρία

Ο Δημήτρης Κουτσούμπας με τα εγγόνια του Μάνου Ζαχαρία, Ολγα και Γιάννη και με τον σκηνοθέτη Νίκο Καβουκίδη

Μεγάλο τμήμα αυτού του υλικού - πάνω από 15.000 φωτογραφίες - παρέδωσαν στο Αρχείο οι οικογένειες του Απόστολου Μουσούρη και του Φώτη Ματσάκα. Βρίσκεται σήμερα στο Επιμορφωτικό Κέντρο - Αρχείο "Χαρίλαος Φλωράκης". Ο συνεχής εμπλουτισμός αυτού του αρχείου πρέπει να είναι μάχιμη μέριμνά μας, ώστε να αποτελεί πόλο μελέτης και αξιοποίησης από νέους ιστορικούς, κινηματογραφιστές και επιστήμονες.Υπάρχει μια διαδεδομένη παρανόηση για τον κινηματογράφο: Οτι η κάμερα αποτυπώνει την πραγματικότητα σαν καθρέφτης, ουδέτερη, χωρίς άποψη. Αυτή η παρανόηση δεν είναι αθώα. Την αξιοποιεί η άρχουσα τάξη κάθε φορά που παρουσιάζει τη δική της αφήγηση ως αντικειμενική, που βαφτίζει την "εμπειρία" Ιστορία.

Οι κινηματογραφιστές του ΔΣΕ γνώριζαν κάτι βαθύτατα διαφορετικό: Οτι αληθινή Τέχνη είναι η Τέχνη που δεν χαζολογά σε τυχαία γεγονότα και περιστασιακά θέματα, αλλά καταπιάνεται με την ουσία των πραγμάτων. Κάθε πλάνο τους ήταν απόφαση. Τι μπαίνει στο κάδρο και τι μένει έξω. Ποιος είναι υποκείμενο και ποιος αντικείμενο. Τι μετράει και γιατί.

Οι εικόνες του συνεργείου επιχείρησαν και κατόρθωσαν να αποτυπώσουν τον αγώνα ενός στρατού που πολέμησε απέναντι σε έναν ισχυρό αντίπαλο - την εγχώρια αστική τάξη, οπλισμένη με τη βοήθεια των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας. Παρότι επρόκειτο για έναν άνισο πόλεμο, οι εικόνες του συνεργείου κατέγραψαν όχι μόνο τις θυσίες αλλά και τη συντροφικότητα, τη χαρά στις ελάχιστες στιγμές ανακούφισης, τη δύναμη του ανθρώπου που παλεύει για ένα όραμα. Είναι μαρτυρίες μιας εποχής γεμάτης θυσίες, αγώνες και όνειρα για μια καλύτερη Ελλάδα.

Ετσι και στο ντοκιμαντέρ "Η αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας" το κινηματογραφικό συνεργείο και ειδικά ο σκηνοθέτης του, Μάνος Ζαχαρίας, όταν στρέφει τον φακό σε μια γυναίκα μαχήτρια ή σε ένα παιδί που παίζει δίπλα σε έναν οπλισμένο μαχητή του ΔΣΕ, δεν περιγράφει απλώς σκηνές. Γράφει την Ιστορία του λαού και των αγώνων του. Παίρνει θέση. Κάνει τις κοινωνικές σχέσεις ορατές για όσους δεν ήταν εκεί και τις παραδίδει σε εμάς ακέραιες.

Αυτήν την οπτική ο Μάνος Ζαχαρίας δεν την εγκαταλείπει ούτε στη μεταγενέστερη φιλμογραφία του, που στους ήρωές της κυριαρχεί το ζήτημα της ηθικής στάσης του ατόμου μέσα στις κοινωνικές και ιστορικές συνθήκες. Γι' αυτό και το έργο του παραμένει ζωντανό, συγκινητικό, διαχρονικό.

Η δεύτερη ταινία που θα δούμε απόψε, "Γωνία Αρμπάτ και Μπουμπουλίνας", είναι μια αυτοβιογραφική αναφορά, όπου συμπυκνώνονται Κατοχή, Αντίσταση, Δεκεμβριανά, πολιτική προσφυγιά και δικτατορία. Ο ήρωας δεν λειτουργεί με γνώμονα μόνο το ατομικό αλλά και με το ιστορικό κοινωνικό χρέος».

902