Μπάμπης Ζαφειράτος: Ο Πάμπλο Νερούδα για το προανάκρουσμα της 9 Μάη 1945

Φωτό: Yevgeny Khaldei, "Η σημαία κυματίοζει πανω απ' το Ράιχσταγκ " (Φωτό, 2 Μάη 1945). Επιχρωματισμός: Olga Shirnina – Klimbim

* 

Όταν ο Κόκκινος Στρατός εισβάλει στην Ανατολική Πρωσία (13 Ιαν. – 25 Απρ. 1945), ο Νερούδα τού αφιερώνει το ποίημά του Ύμνος στον Κόκκινο Στρατό μπρος στο κατώφλι της Πρωσίας. Είναι ο τρίτος ύμνος του, γραμμένος κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου, για να αναδείξει το ηρωικό έπος της ΕΣΣΔ. Ο τέταρτος ύμνος –τρίτος με την αρίθμηση του ποιητή– γράφτηκε το 1949 (βλ. κατ.)

Δείτε και
Στάλινγκραντ: 3 Ύμνοι αγάπης του Πάμπλο Νερούδα

*

Ύμνος στον Κόκκινο Στρατό μπρος στο κατώφλι της Πρωσίας

Πάμπλο Νερούδα

Ετούτος είναι ο ύμνος μέσα στο λυκαυγές, αυτός εδώ είναι ο ύμνος
ο βγαλμένος απ’ το ρόγχο του θανάτου, σάμπως ρυθμός
πρωτάκουστος ταμπούρλου ματωμένου,
που ανάβρυσε από τις πρωτόγνωρες χαρές όμοιος με το κλαρί
που ανθίζει μες στο χιόνι κι όμοιος με μια ηλιαχτίδα απάνω απ’ το ανθισμένο το κλαρί.

Κι αυτοί εδώ είναι οι στίχοι που άδραξαν το ρόγχο,
και συλλαβή τη συλλαβή εστείψανε τα δάκρυα σαν λερωμένο ρούχο
ως να στεγνώσει κι η τελευταία πικρή σταγόνα των λυγμών,
κι από όλο αυτό τον οδυρμό να πλέξει την πλεξούδα,
το σκοινί, τη σαλαμάστρα τη γερή που την αυγή κρατάει.

Αδέρφια μου, μπορούμε σήμερα να λέμε: Nα τη η αυγή που φτάνει· 
τώρα μπορούμε τη γροθιά μας στο τραπέζι να χτυπήσουμε 
εκεί που μέχρι χτες ακούμπαγε το μουσκεμένο απ’ τα δάκρυα μέτωπό μας. 
Τώρα μπορούμε να κοιτάξουμε τον πύργο τον κρυσταλλικό 
αυτής της ρωμαλέας χιονισμένης κορδιλιέρας μας 
γιατί εκεί στης περηφάνιας τις κορφές με τα φτερά από χιόνι 
στραφτοκοπά η άτεγκτη αντηλιά από ένα άλλο χιόνι απόμακρο
εκεί που έχουνε θαφτεί για τα καλά των εισβολέων τα νύχια.

Ο Κόκκινος Στρατός μπρος στο κατώφλι της Πρωσίας. Ακούστε, ακούστε!
Μαύροι, ταπεινωμένοι, ακτινοβολημένοι ήρωες απ’ το πεσμένο στέμμα!
Ακούστε, χωριά πετσοκομμένα και γκρεμισμένα κι έρημα!
Ακούστε, της Ουκρανίας οι κάμποι εκεί όπου περήφανο το στάχυ αναγεννιέται!
Ακούστε εσείς, οι μάρτυρες, οι κρεμασμένοι, ακούστε!
Κι εσείς οι πεθαμένοι κοκαλωμένοι μαχητές
κάτω απ’ τους πάγους με χέρια ακόμα γαντζωμένα στο ντουφέκι!
Ακούστε, κοπέλες και παιδιά της εγκατάλειψης! Ακούστε, ιεροί σποδοί
του Πούσκιν, του Τολστόι, του Πέτρου, του Σουβόρωφ!
Ακούστε, σε τούτα ’δω τα ύψη του μεσημβρινού, ακούστε πώς αντηχεί
και πώς τις πόρτες της Πρωσίας σφυροκοπάει σαν κεραυνός.

Ο Κόκκινος Στρατός μπρος στο κατώφλι της Πρωσίας. Πού να ’ναι τώρα
οι χολεριασμένοι φονιάδες, οι τυμβωρύχοι, οι νεκροθάφτες,
πού να ’ναι εκείνοι που τις μανάδες κρέμαγαν στα ελάτια,
πού να ’ναι τώρα οι τίγρεις με την μπόχα της εξόντωσης;
Βρίσκονται πίσω από τους τοίχους των σπιτιών τους τρέμοντας,
της τιμωρίας τον κεραυνό να περιμένουνε, κι όταν όλοι οι τοίχοι πέσουνε
θα δούνε να ’ρχεται το ελάτι, η παρθένα, ο μαχητής και το παιδί,
θα δούνε σκοτωμένους και ζωντανούς που θα ’ρχονται γι’ αυτούς, να τους δικάσουν.

Ακούστε, Τσεχοσλοβάκοι! Ετοιμάστε τα πιο γερά σκοινιά
και τις κρεμάλες, και του Λίντιτσε τις στάχτες
για να τις χώσετε αύριο μες στο λαρύγγι των δημίων:
Ακούστε, ανυπόμονοι εργάτες της Γαλλίας, ετοιμάστε τ’ αθάνατα ποτάμια σας
για να παρασύρουνε τους πνιγμένους επιδρομείς.
Ετοιμάστε την εκδίκηση, Ισπανοί, πίσω απ’ τη σιέρα,
δίπλα στην ακτή του φλεγομένου Νότου
και καθαρίστε τη μικρή τη σκουριασμένη καραμπίνα γιατί
η ώρα έφτασε.

Αυτός εδώ είναι ο ύμνος της μέρας που γεννιέται και της νυχτιάς που χάνεται.
Ακούστε το καλά, κι ας υψωθεί μέσ’ απ’ τη συντριβή εκείνη η σταθερή φωνή
που δεν θα συγχωρήσει, κι αυτό το χέρι που χωρίς να τρέμει τιμωρεί.
Και πριν αρχίσουν αύριο οι κλάψες της ανθρώπινης συμπόνιας
θα ’χετε ακόμα τον καιρό για να γνωρίσετε τα χώματα τα ποτισμένα με αίμα μαρτυρίου.
Κι αύριο μην υψώσετε λάβαρο της συγγνώμης
για τα καταραμένα μπάσταρδα του λύκου και για τ’ αδέρφια του φιδιού,
γι’ αυτούς που ήρθαν ως εδώ βαστώντας
μέχρι και το στερνό λεπίδι τους και ρήμαξαν το ρόδο.

Ετούτος είναι ο ύμνος της Άνοιξης που είχε κρυφτεί
κάτω απ’ τη ρούσικη τη γη, κάτω από δάση
τάιγκας κι από χιόνι, ετούτοι είναι οι στίχοι
που απ’ τη θαμμένη ρίζα στο λαρύγγι ανεβαίνουνε.
Μέσα απ’ τη ρίζα που τη σκέπασε η τόση μαύρη αγκούσα, μεσα απ’ το μίσχο
που τον τσάκισε της γης ο πιο πικρός χειμώνας
τούτης της γης ο πιο αιματόβρεχτος χειμώνας.

Αλλά οι καιροί διαβαίνουνε, κι από τα έγκατα της γης
καινούργιας Άνοιξης το βήμα ακούω τώρα.
Για δείτε τα κανόνια πώς λουλουδιάζουνε στο έμπα της Πρωσίας.
Για δείτε τα οπλοπολυβόλα και τα τανκς
που κάνουνε απόβαση τούτη την ώρα στη Μαρσίγια.
Ακούστε της Γιουγκοσλαβίας την τραχιά καρδιά
πώς πάλλεται ξανά μέσα στο στραγγισμένο από αίμα στήθος της Ευρώπης.
Των Ισπανών τα μάτια είναι στραμμένα κατά ’δω, στο Μεξικό και στη Χιλή,
γιατί ελπίζουνε πως τα περιπλανώμενα αδέρφια τους θα επιστρέψουν πάλι.

Κάτι ακούγεται στον κόσμο, σαν μια ανάσα που πιο πριν
δεν έφτανε σ’ εμάς μέσα απ’ του μπαρουτιού τα κύματα.

Ετούτος ’δω είναι ο ύμνος για όλο αυτό που γίνεται, για κείνο που θα γίνει.
Είναι ο ύμνος της βροχής που έπεσε στον κάμπο
σαν ένα δάκρυ θεόρατο από μολύβι και αίμα.
Σήμερα που ο Κόκκινος Στρατός σφυροκοπάει την πόρτα της Πρωσίας
θέλησα να υψώσω για εσάς, για όλη την οικουμένη,
τούτον τον ύμνο από στίχους ζοφερούς,
ώστε το φως ν’ αξιωθούμε το ερχόμενο.


Τρίτη Κατοικία –Ενότητα V (1935-1945), 1947

Μετάφραση: Μπάμπης Ζαφειράτος, 24 Φεβρουαρίου 2020

Περισσότερα με το ισπανικό κείμενο: Μπάμπης Ζαφειράτος: Πάμπλο Νερούδα - Ο Κόκκινος Στρατός στο κατώφλι της Πρωσίας

*