Κώστας Γουλιάμος
Τεχνητή Νοημοσύνη και στρατιωτικοποίηση: Το νέο σύμπλεγμα μιλιταρισμού και τεχνολογίας
Η Τεχνητή Νοημοσύνη εντάσσεται οργανικά στη δυναμική της καπιταλιστικής συσσώρευσης, αναδιαρθρώνοντας τις σχέσεις παραγωγής. Υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 15 τρισ. δολάρια έως το 2030, εγκαινιάζοντας νέα φάση ψηφιακής μεγέθυνσης. Ωστόσο, η παραγόμενη αξία συγκεντρώνεται σε μονοπωλιακούς ομίλους, οξύνοντας τις ανισότητες και μετασχηματίζοντας τη σχέση ζωντανής και «νεκρής» εργασίας σε παγκόσμια κλίμακα.
Στο πλαίσιο αυτό, η πρωτοβουλία κυβερνοασφάλειας Project Glasswing της Anthropic παρουσιάζεται ως «καινοτομία» και «πρόοδος». Η συστημική αυτή αφήγηση, όμως, αποδεικνύεται ελλιπής και παραπλανητική για αντικειμενικούς λόγους. Για παράδειγμα, στο Project Glasswing ενσωματώνεται η «μηχανή - ελεγκτής» Claude Mythos Preview, η οποία έχει εγείρει1 κρίσιμα ζητήματα λογοδοσίας και διαφάνειας. Συγχρόνως συνιστά μορφή πάγιου κεφαλαίου, καθώς η συσσωρευμένη γνώση μετατρέπεται σε αυτοματοποιημένη ισχύ υπέρ της μονοπωλιακής κυριαρχίας. Παράλληλα, εντείνει τους ενδοκαπιταλιστικούς ανταγωνισμούς για τον έλεγχο των παραγωγικών δυνάμεων και των μελλοντικών ροών υπεραξίας, καθιστώντας την καινοτομία πεδίο οξυμένης ταξικής σύγκρουσης, όπως και σχεδιασμών της πολεμικής βιομηχανίας. Ακριβώς σε αυτό το πεδίο διασταύρωσης οικονομικού ανταγωνισμού και στρατιωτικών σχεδιασμών, καθίσταται κραυγαλέα η εγγενής αντίφαση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
Η αντίφαση είναι οξεία: Η καινοτομία, γέννημα του κοινωνικού μόχθου της εργατικής τάξης, συνθλίβεται από τις συμπληγάδες της ολιγοπωλιακής κυριαρχίας του κεφαλαίου. Ετσι η γνώση μετατρέπεται σε περίκλειστο προνόμιο της άρχουσας τάξης, στερώντας από τους εργαζόμενους τα μέσα χειραφέτησης. Η αντίφαση αυτή αποκτά υλική μορφή στην κούρσα των μονοπωλιακών ομίλων για τον έλεγχο των αλγορίθμων. Η αυξανόμενη ανησυχία κρατικών μηχανισμών και χρηματοπιστωτικών κέντρων αποτυπώνει την πλήρη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον πυρήνα της συσσώρευσης. Ενδεικτικά, στην Ιαπωνία προωθείται συνάντηση κορυφαίων τραπεζών για το σύστημα Mythos-Project Glasswing, ενώ τα κράτη επιδιώκουν ρύθμιση και έλεγχο προς ενίσχυση της διεθνούς ισχύος τους.
Το φαινόμενο αποτυπώνει την όξυνση του ανταγωνισμού, τη συγκεντροποίηση του κεφαλαίου και τη συσσώρευση υπεραξίας μέσω ιδιοποίησης της γνώσης. Η Anthropic προχωρεί σε αυστηρή περιχαράκωση μέσω σύμπραξης με την Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας (NSA) του Υπουργείου Πολέμου των ΗΠΑ αλλά και με μονοπωλιακούς ομίλους. Η Palantir λόγου χάρη - που ιδρύθηκε το 2003 με την στήριξη της In-Q-Tel, δηλαδή του επενδυτικού βραχίονα της CIA - χρησιμοποιεί τις αναλυτικές δυνατότητες της Claude Mythos στο πλαίσιο του Glasswing για να ενισχύσει τις πλατφόρμες της (όπως το AIP). Παράλληλα, ο ανταγωνισμός για κβαντική υπεροχή μεταξύ IBM και Google υπερβαίνει την καινοτομία, μετατρέποντας την πληροφορία σε αντικείμενο ιδιοποίησης και ισχύος. Γενικότερα η συμφωνία της Anthropic με το Πεντάγωνο, όπως και οι οργανικές συμπράξεις της με Palantir και Amazon, σηματοδοτούν τη βαθιά σύμφυση του ψηφιακού κεφαλαίου με την πολεμική βιομηχανία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει ριζικά την πολεμική οικονομία, με το Project Maven της Palantir να συμπυκνώνει τη ψηφιακή μετάλλαξη του σύγχρονου πολέμου στον 21ο αιώνα. Το αμερικανικό κράτος διεκδικεί ρόλο θεματοφύλακα της ψηφιακής ιδιοκτησίας, προωθώντας πρωτοβουλίες όπως το Project Glasswing για τη θωράκιση των κεφαλαιακών υποδομών, ενώ διατηρεί μηχανισμούς επιτήρησης και καταστολής. Παράλληλα, η κυβερνοασφάλεια αναδεικνύεται σε περιχαρακωμένο πεδίο μονοπωλιακού ελέγχου, οξύνοντας τις παγκόσμιες ανισότητες. Εντός αυτού του πλαισίου, η υπεραξία και η ψηφιακή ισχύς συγκεντρώνονται σε ελάχιστους μονοπωλιακούς ομίλους, οι στρατηγικές των οποίων βρίσκονται σε αντίθεση με τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων. Μάλιστα, η σύζευξη Mythos Preview και Project Glasswing αποκαλύπτει τη βαθύτερη αναδιάταξη αυτών των νέων σχέσεων ψηφιακής παραγωγής, όπου η κυριαρχία του κεφαλαίου προσλαμβάνει αυταρχικά χαρακτηριστικά. Μέσω της αποκλειστικής κατοχής δεδομένων, υποδομών και αλγοριθμικής ισχύος, η καινοτομία μετατρέπεται σε εργαλείο επιτήρησης και κοινωνικού αποκλεισμού. Ειδικότερα, το Glasswing λειτουργεί ως μηχανισμός διασφάλισης της ψηφιακής υπεραξίας, επιβάλλοντας ιεραρχημένη πρόσβαση στην «ασφάλεια» ανάλογα με τη θέση στην παραγωγή και τη σύνδεση με την πολεμική οικονομία. Παράλληλα, η σύμπραξη μονοπωλιακών ομίλων, όπως των Google, Microsoft και Amazon με την Anthropic, σηματοδοτεί περαιτέρω συγκέντρωση ισχύος, ενώ η επιλεκτική πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικούς και τεχνολογικούς κολοσσούς (JP Morgan Chase, η Nvidia, Palo Alto Networks) συγκροτεί έναν ενοποιημένο κεφαλαιακό πόλο, που προβάλλει τη δράση του ως εγγυητή «ασφάλειας» και «προστασίας». Ετσι διαμορφώνεται ένας εκβιαστικός κύκλος εξάρτησης. Οπου ο κίνδυνος, η απειλή, η ασφάλεια και η προστασία παύουν να υφίστανται ως αντιτιθέμενα μεγέθη και αναδεικνύονται σε οργανικά, αλληλοτροφοδοτούμενα στοιχεία ενός ενιαίου συστήματος κυριαρχίας. Στο μεταξύ, οι τεχνολογίες «διπλής χρήσης» ενισχύουν τη σύμφυση κράτους, κεφαλαίου και βιομηχανίας, καθιστώντας την ψηφιακή ασφάλεια μέσο ελέγχου. Με άλλα λόγια, διαμορφώνεται ένας φαύλος κύκλος, καθώς κίνδυνος και προστασία συνυφαίνονται σε ενιαίο σύστημα κυριαρχίας.
Η αλγοριθμική υπαγωγή της επιστήμης στην πολεμική βιομηχανία
Είναι φανερό πως το καπιταλιστικό σύστημα, παραγωγός και ταυτόχρονα διαχειριστής των ίδιων του των αντιφάσεων, συγκροτεί αλγοριθμικούς μηχανισμούς «προστασίας» που αναπαράγουν νέες μορφές εξάρτησης και κοινωνικού ελέγχου. Ιδιαίτερα, η επίκληση περί δήθεν προστασίας εκφυλίζεται και μετασχηματίζεται σε θεσμοποιημένη ομηρία της εργατικής τάξης. Σε υλική και κοινωνική περίφραξη που κανονικοποιεί την εξάρτηση. Ωστόσο, μέσα από αυτή τη θεσμοποίηση η Τεχνητή Νοημοσύνη αποστερείται του δυναμικού της ως πεδίου και μέσου χειραφέτησης. Αντίθετα, εδραιώνεται ως καθεστώς αλγοριθμικής κυριαρχίας των πολυεθνικών ομίλων και των μιλιταριστικών σχεδιασμών του ιμπεριαλισμού. Μάλιστα, η σύζευξή της με πεδία της συνθετικής βιολογίας, της γενετικής και ευρύτερα των βιοεπιστημών - τομείς που αποτελούν βασικούς άξονες της δραστηριότητας της DARPA του Υπουργείου Πολέμου των ΗΠΑ - αναδεικνύει την οργανική της διασύνδεση με την πολεμική βιομηχανία.
Με βάση αυτή τη διασύνδεση, η έννοια της «γενικής διάνοιας» του Marx2 αποτελεί κλειδί για την κατανόηση των νέων τεχνολογιών στις σημερινές συνθήκες πολεμικής προπαρασκευής: Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί περίφρακτο λάφυρο κοινωνικής γνώσης, που το αστικό κράτος επιστρατεύει για να θωρακίσει τους μηχανισμούς ισχύος. Απογυμνωμένη από τον απελευθερωτικό της χαρακτήρα, ενσωματώνεται στην καπιταλιστική παραγωγή ως «ψηφιακός βρικόλακας»: Αντλεί την υλική και ενεργειακή της βάση από την «πεθαμένη εργασία»3 των μέσων παραγωγής - μηχανών, εργοστασίων και τεχνολογικών υποδομών - δηλαδή από την ενσωματωμένη και συσσωρευμένη εργασία του παρελθόντος. Ταυτόχρονα, ιδιοποιείται τη συλλογική κοινωνική γνώση, ανασυνθέτοντάς την σε μηχανισμό ενίσχυσης της κατασταλτικής πολιτικής του αστικού κράτους και σε εργαλείο προώθησης των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών. Επειδή ακριβώς η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν εξελίσσεται μόνο ως τεχνολογικό εργαλείο, αλλά ως δομικό στοιχείο της σύγχρονης πολεμικής βιομηχανίας. Εξάλλου, πίσω απ' την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκονται οι επιλογές της ανθρώπινης νοημοσύνης και τα εκάστοτε ταξικά συμφέροντα που υπηρετεί4. Γίνεται σαφές ότι το κεφάλαιο υφαρπάζει τα επιστημονικά επιτεύγματα, τα ιδιοποιείται και τα μετασχηματίζει σε μέσα με καταστροφικές κοινωνικές συνέπειες, όπως χαρακτηριστικά καταδεικνύουν τα πεδία της Τεχνητής Νοημοσύνης, της βιογενετικής και της συνθετικής βιολογίας. Την ίδια στιγμή, ενώ επιστήμη και τεχνολογία αναπτύσσονται ραγδαία, καταγράφεται αύξηση της φτώχειας, των ανισοτήτων, της εκμετάλλευσης και ανασφάλειας των εργαζομένων. Αυτή η αντιφατική πραγματικότητα αναδεικνύει ότι η καπιταλιστική βαρβαρότητα στρεβλώνει και καταστέλλει τις τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Πολιτική Απόφαση της ΚΕ του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ για πρόγνωση και μελέτη προβλημάτων και συνεπειών που απορρέουν από τη διείσδυση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αναδεικνύεται κομβικής σημασίας για την ενίσχυση της ιδεολογικής διαπάλης. Αλλωστε «για να γίνει η επιστήμη και η τεχνολογία ασπίδα ζωής και όχι μηχανισμός εκμετάλλευσης»5, απαιτείται ιδεολογικοπολιτική θωράκιση με άξονα τον στρατηγικό στόχο της ρήξης με τον μύθο της «ασφάλειας» μέσω συμμετοχής σε ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς. Μύθος που καλλιεργείται από το αστικό σύστημα και τους πολιτικούς του εκπροσώπους: Κυβερνήσεις και συστημικά κόμματα. Γι' αυτό η ενδυνάμωση του αγώνα και η συμπόρευση με το ΚΚΕ αναδεικνύονται σε αναγκαίες προϋποθέσεις σε κάθε δοκιμασία στο κάλεσμα της ιστορίας για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:
1. Κώστας Σιέττος, (2025): Πολεμική οικονομία και Τεχνητή Νοημοσύνη. «Ριζοσπάστης», Σάββατο 26 Ιούλη 2025 - Κυριακή 27 Ιούλη 2025 (σελ. 6).
2. Karl Marx (1971): The Grundrisse. Hardcover. Harper & Row.
3. Καρλ Μαρξ (1978): Το Κεφάλαιο., τ. Α', σελ. 244, εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».
4. Μ. Παπαδόπουλος (2024): Η νέα εποχή στην τεχνολογία απαιτεί μια νέα εποχή στην κοινωνία. 902.gr, 30/03/2024. https://www.902.gr/eidisi/neolaia-paideia/360037/m-papadopoylos-i-nea-epohi-stin-tehnologia-apaitei-mia-nea-epohi-stin
5. Δημήτρης Κουτσούμπας (2020): Μόνο η εργατική τάξη μπορεί να μεταμορφώσει την επιστήμη από εργαλείο ταξικής κυριαρχίας σε δύναμη προς όφελος του λαού. «Ριζοσπάστης», Σάββατο 18 Γενάρη 2020 - Κυριακή 19 Γενάρη 2020, σελ.18. https://www.rizospastis.gr/story.do?id=10640258
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 5/52026
*
*
Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.
Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).
Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)
Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”.
2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο
*
Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.
Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο
_______
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.