(Διάστημα: Ο «πέμπτος τομέας» επιχειρήσεων της ΜΑΤΟμένης Συμμαχίας)
Κώστας
Γουλιάμος
Οικονομία
Πολέμου: Νευροεπιστήμη στην υπηρεσία του ιμπεριαλισμού για τη στρατιωτικοποίηση
του Διαστήματος
1. Στρατιωτικοποίηση της πολιτικής
Σε συνθήκες πολεμικής οικονομίας, ενδοαστικών ανταγωνισμών και ιμπεριαλιστικού πολέμου είναι αναγκαία η συνεχής επαγρύπνηση και ο διαρκής αγώνας ενάντια σε όλες τις συστημικές πολιτικές εμπλοκής στα ιμπεριαλιστικά σχέδια, τα οποία οι πολιτικοί - κομματικοί βραχίονες της αστικής δημοκρατίας προσπαθούν να εξωραΐσουν με μέτρα απατηλής ασφάλειας και κίβδηλης σταθερότητας. Με μέτρα που στοχεύουν αφενός στον εγκλωβισμό των εργατικών και λαϊκών τάξεων, αφετέρου στην υπονόμευση της ταξικής συνείδησης. Και που, συνακόλουθα, επιχειρούν τον εκμαυλισμό του λαϊκού κινήματος με αποϊδεολογικοποιημένες και ανιστόρητες πρακτικές μεταμφίεσης κι εξαπάτησης. Ωστόσο καθημερινά αποδεικνύεται πως η αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία και τα κόμματα που υλοποιούν τις πολιτικές της, αδυνατούν να μεταμφιέσουν τη δικτατορία του κεφαλαίου και, συνακόλουθα, τις εφιαλτικά ευδιάκριτες πτυχές στρατιωτικοποίησης της κοινωνίας κι εκφασισμού του δημόσιου βίου.
Μια από τις κύριες πρακτικές εξαπάτησης είναι η ιμπεριαλιστική εξαγγελία από την ΕΕ του προγράμματος μαμούθ «ReArm Europe» ύψους 800 δισ. ευρώ, που συνοδεύτηκε με προκλητικές μεταμφιέσεις εφησυχασμού, ασφάλειας, σταθερότητας και παραπλάνησης. Δίχως άλλο, κυβερνήσεις - ΝΑΤΟ - ΕΕ συνδιαμορφώνουν αυταρχικά ιδεώδη και ντιρεκτίβες οικονομίας πολέμου μέσω «ReArm Europe», SAFE, «Λευκής Βίβλου», έκθεσης Draghi και «Στρατιωτικού Σένγκεν», υλοποιώντας έτσι ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και, βέβαια, κατευθύνοντας 1 περίπου τρισ. ευρώ στις πολεμικές βιομηχανίες.
Η αγορά τεχνητής νοημοσύνης για την αεροδιαστημική και τους εξοπλισμούς στο Διάστημα αναμένεται να ξεπεράσει τα 44 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2030
Κι ενώ αυξάνονται ιλιγγιωδώς τα ποσά για πολεμικούς εξοπλισμούς, την ίδια ώρα τουλάχιστον 94 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ ζουν σε συνθήκες φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού1. Από την άλλη, η ανισότητα πλούτου είναι εξίσου προκλητική σε παγκόσμιο επίπεδο2, καθώς το πλουσιότερο 1% κατέχει το 41% του πλούτου από το 2000, ενώ το κατώτερο 50% διαθέτει μόνο το 1%. Ταυτόχρονα, 4,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως δεν έχουν πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες Υγείας3. Η δε Ελλάδα κατατάσσεται τέταρτη μεταξύ των χωρών της ΕΕ με τον υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, με ποσοστό 26%.
Μέσα σε συνθήκες ακραίας φτωχοποίησης και βίαιων ανισοτήτων και, παράλληλα, όξυνσης των ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών, τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα εντείνουν τη συνολικότερη στροφή στην πολεμική οικονομία, προετοιμάζοντας το ενδεχόμενο γενικευμένης στρατιωτικής σύγκρουσης. Εξ ου ενεργειακοί και τεχνολογικοί τομείς, όπως υποδομές μεταφορών και επικοινωνιών, ενσωματώνονται οργανικά στην πολεμική βιομηχανία, μετατρέποντας τη στρατιωτική προπαρασκευή σε σταθερό μηχανισμό τόνωσης της κερδοφορίας. Το βέβαιο είναι πως το αστικό κράτος, λειτουργώντας ως όργανο των μονοπωλίων, κατευθύνει τεράστιες δημόσιες δαπάνες προς τη στρατιωτικο-βιομηχανική παραγωγή, νομιμοποιώντας πολιτικά τις πολεμικές επιλογές.
Στις σημερινές συνθήκες, ο μονοπωλιακός καπιταλισμός εντείνει την οικονομία πολέμου, καθιστώντας τη στρατιωτική παραγωγή θεμελιώδη παράγοντα της οικονομικής του δυναμικής. Ταυτόχρονα, εκτείνει αυτήν την οικονομία σε όλους σχεδόν τους τομείς, μέσω της ενεργειακής, της τεχνολογικής και επιστημονικής εξάρτησης. Είναι φανερό πως ο μονοπωλιακός καπιταλισμός, με τη συγκέντρωση παραγωγής και τεχνολογικής γνώσης στα χέρια υπερεθνικών ομίλων, μετασχηματίζει την τεχνολογική εξέλιξη σε όργανο οικονομικής και στρατιωτικής κυριαρχίας. Η όλη πάντως διαδικασία στρατιωτικοποίησης της τεχνολογίας στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα αποκτά επικίνδυνες διαστάσεις, καθότι η επιστημονική έρευνα, η καινοτομία και η βιομηχανική ανάπτυξη καθοδηγούνται αποκλειστικά από την ολιγαρχία του τραπεζοχρηματιστικού κεφαλαίου και του στρατιωτικο-βιομηχανικού και τεχνολογικού συμπλέγματος. Η σύγχρονη τεχνολογική επανάσταση - από την τεχνητή νοημοσύνη και την κυβερνοασφάλεια μέχρι τη ρομποτική, τη βιοτεχνολογία, τη νευροεπιστήμη και την οπτογενετική - ενσωματώνεται στη στρατηγική της οικονομίας πολέμου. Συνολικά, ο καπιταλισμός στοχεύει να αυτοματοποιήσει το μέλλον με διάφορους τρόπους, στρατιωτικοποιώντας την τεχνολογία.
Ο Marx θεωρούσε την τεχνολογία όχι ως ουδέτερη δύναμη, αλλά μέσο ανθρώπινης παραγωγικότητας και, συνάμα, απόρροια κοινωνικής και ιστορικής ανάπτυξης που διαμορφώνει και διαμορφώνεται από τις κοινωνικές σχέσεις. Στον καπιταλισμό αποτελεί το μέσο για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά του, γεγονός που περιλαμβάνει και τη χρήση της ως όπλου κατά της εργασίας, όπως η καταστολή των απεργιών. Για τον Marx4 οι μηχανές είναι «το πιο ισχυρό όπλο για την καταστολή των απεργιών». Γι' αυτό και πρότεινε «να γραφτεί μια αρκετά μεγάλη ιστορία των εφευρέσεων που έγιναν από το 1830 και μετά, με μοναδικό σκοπό τον εφοδιασμό του κεφαλαίου με όπλα ενάντια στις εξεγέρσεις της εργατικής τάξης» (σελ. 410 και 411).
Γενικά, ο Marx έβλεπε τον πόλεμο ως συνέχεια της καπιταλιστικής πολιτικής, που καθοδηγείται από την επιδίωξη του κέρδους, των αγορών και των πόρων, καθιστώντας όλους τους καπιταλιστικούς πολέμους αντιδραστικούς από όλες τις πλευρές. Η τεχνολογία και ο πόλεμος δεν αποτελούν ξεχωριστά ζητήματα για τον Marx, αλλά αλληλένδετα μέσω της τάσης του καπιταλιστικού συστήματος για επέκταση και έλεγχο. Επιπρόσθετα, η ανάλυση της τεχνολογίας στα κείμενά του, όπως το «Απόσπασμα για τις Μηχανές» στα Grundrisse5, έχει διορατική και διαχρονική αξία. Ειδικότερα, η περιγραφή του για το «αυτόματο σύστημα μηχανών» ως την «πιο πλήρη, πιο επαρκή μορφή» μηχανών, φέρνει στον νου εικόνες ρομποτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης από τον 21ο αιώνα.
O Engels στην επιστολή του6 προς τον W. Borgius ενσωμάτωσε την τεχνολογία στον ιστορικό υλισμό, προσθέτοντας πέραν των οικονομικών σχέσεων και άλλους παράγοντες (γεωγραφία, παράδοση, εξωτερικό περιβάλλον) ως την αντικειμενικά «αποφασιστική βάση» της Ιστορίας. Για τον Engels ο ιστορικός υλισμός δεν είναι μια απλή περίπτωση «οικονομικού ντετερμινισμού», αλλά μια πιο σύνθετη επιστημονική θεωρία, όπου οι οικονομικοί παράγοντες αποτελούν μεν την πρωταρχική βάση για την κοινωνική ανάπτυξη, ωστόσο αλληλεπιδρούν με άλλες κοινωνικές και υλικές δυνάμεις.
2. Ενσωμάτωση της νευροεπιστήμης στην οικονομία πολέμου
Καθώς το αστικό κράτος κατευθύνει τους πόρους στη στρατιωτική παραγωγή, ώστε να διαχειριστεί κρίσεις και εσωτερικές αντιφάσεις του καπιταλισμού, η οικονομία πολέμου αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά διαπερνώντας σύγχρονους επιστημονικούς τομείς, όπως είναι ο τομέας της νευροεπιστήμης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανθρώπινος εγκέφαλος γίνεται απαραίτητος για την οικονομία πολέμου, η οποία απαιτεί ολοένα και περισσότερη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική εμπειρογνωμοσύνη. Η νευροεπιστήμη χρησιμοποιείται στην πολεμική βιομηχανία. Επομένως εγείρονται σημαντικά ζητήματα, καθώς οι εφαρμογές της περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τη δημιουργία «διεπαφών ανθρώπου - μηχανής», με στόχο την ανάπτυξη νέων οπλικών συστημάτων, γνωστών ως «νευρο-όπλων». Επιπλέον, η ραγδαία πρόοδος της νευροεπιστήμης και των αντίστοιχων τεχνολογιών της μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία «υπερστρατιωτών», για τη σύνδεση του ανθρώπινου εγκεφάλου με οπλικά συστήματα ή, ακόμα, για τη διαχείριση και τον έλεγχο ομάδων, προσώπων και ηγετών. Μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί σε μη κινητικούς ή/και κινητικούς τομείς, όπως και σε πτυχές γενετικών τεχνικών, άμεσα συνδεδεμένων με πολεμικές επιχειρήσεις και υπηρεσίες πληροφοριών. Ειδικότερα η παραγωγή και η χρήση της από μονοπωλιακούς ομίλους και πολυεθνικές επιχειρήσεις αποτελεί εργαλείο εξουσίας του κεφαλαίου με γνώμονα το κέρδος και, βέβαια, τον έλεγχο και την καταστολή της εργατικής - λαϊκής πάλης.
Διόλου τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για τη «νευροβιοοικονομία». Πρόκειται για νεοφυή τομέα της καπιταλιστικής οικονομίας, που χρησιμοποιεί τη νευροεπιστήμη και τη νευροτεχνολογία μετατρέποντας τις εγκεφαλικές λειτουργίες, τα δεδομένα και τις γνώσεις για εμπορικούς και στρατιωτικούς σκοπούς. Συνδεδεμένη με τη «νευροβιοοικονομία» και τις νευροεπιστήμες είναι και η οπτογενετική, που συνδυάζει την οπτική (φως) και τη γενετική για τον έλεγχο και τη μελέτη της δραστηριότητας συγκεκριμένων νευρώνων ή κυτταρικών ομάδων στο νευρικό σύστημα. Πρόκειται για αναπτυσσόμενο τομέα χρήσης γενετικών τεχνικών. Συνολικά στην οπτογενετική το φως χρησιμοποιείται για έλεγχο και τροποποίηση των νευρώνων μέσα από τεχνικές που αλλάζουν ακόμα και τον εγκέφαλο. Πρόδηλα αυτές οι τεχνικές επανασημασιολογούν τους όρους της καπιταλιστικής χειραγώγησης. Αλλωστε ο καπιταλισμός δεν έχει ως κίνητρο τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Καθώς αποκλειστικό του κίνητρο είναι η επέκταση και η κερδοφορία, εμπορευματοποιεί και, παράλληλα, στρατιωτικοποιεί την επιστημονική έρευνα. Για παράδειγμα, η παγκόσμια αγορά τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται7 να φτάσει τα 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2033. Η δε αγορά τεχνητής νοημοσύνης για την αεροδιαστημική και τους εξοπλισμούς στο Διάστημα αναμένεται να ξεπεράσει τα 44 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2030.
Είναι φανερό πως η παραγωγή, συγκέντρωση και εφαρμογή τεχνο-επιστημονικής γνώσης από μονοπωλιακούς ομίλους και πολυεθνικές επιχειρήσεις ενσωματώνεται στην οικονομία πολέμου που, συνακόλουθα, οδηγεί σε μια «νευροβιοοικονομία», όπου η γνωστική επιστήμη ευθυγραμμίζεται με τη στρατιωτικοποίηση της επιστημονικής έρευνας και της τεχνολογίας. Η εφαρμογή της οπτογενετικής στους διαστημικούς στρατιωτικούς εξοπλισμούς αποτελεί παράδειγμα στρατιωτικοποίησης της νευροεπιστήμης.
Ειδικά το ΝΑΤΟ, στη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης (20-30/06/2022) υιοθέτησε ένα έγγραφο στρατηγικής, βάσει του οποίου στρατιωτικοποιεί την επιστήμη και, ταυτόχρονα, την πολιτική της ευρωπαϊκής ηπείρου, σχεδιάζοντας παράλληλα κλιμάκωση του πολέμου σε διάφορες περιφέρειες ανά την υφήλιο. Στο συνέδριο «Quantum Conference» της Κοπεγχάγης το 2023, ο τότε γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, μίλησε για υιοθέτηση νέων τεχνολογιών μέσα από συνεργασίες δημόσιου, ιδιωτικού και ακαδημαϊκού τομέα.
Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το Διάστημα πρέπει να σημειωθεί πως τον Μάη του 2018, το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο (NAC) υιοθέτησε την πολιτική διαστημικής υποστήριξης του ΝΑΤΟ σε επιχειρήσεις. Τον δε Ιούνη του 2019 διατυπώθηκε η νέα διαστημική πολιτική της ευρωατλαντικής λυκοσυμμαχίας στη σύνοδο υπουργών Αμυνας στις Βρυξέλλες, που τον Νοέμβρη του 2019 οδήγησε στην ανακήρυξη του Διαστήματος ως πέμπτου τομέα δραστηριοτήτων του ΝΑΤΟ8.
3. Το Διάστημα ως νέο ιμπεριαλιστικό πεδίο
Η στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος με πυρήνα τα αντιδορυφορικά όπλα (ASAT), τις τεχνολογίες αιχμής τύπου Τεχνητής Νοημοσύνης και τις εφαρμογές των νευροεπιστημών αντιπροσωπεύει την έκταση του καπιταλιστικού ελέγχου σε νέο στάδιο ανάπτυξης. Είναι προφανές πως η συνθετότητα της όλης κατάστασης εντείνεται, αποκαλύπτοντας παράλληλα την απάνθρωπη επιχείρηση του ιμπεριαλισμού να επιβάλει, μέσα από την οικονομία πολέμου, τη στρατιωτικοποίηση του Διαστήματος.
Ο Λένιν9 ανέλυσε την ουσία και τις νομοτέλειες του ιμπεριαλισμού στο έργο του, πιστεύοντας ότι «μπορεί και πρέπει να δοθεί διαφορετικός ορισμός του ιμπεριαλισμού, αν πάρουμε υπόψη (....) την ιστορική θέση του δοσμένου σταδίου του καπιταλισμού σε σχέση με τον καπιταλισμό γενικά». Για τον Λένιν ο ιμπεριαλισμός δεν είναι ένα στατικό φαινόμενο, αλλά μια εξελικτική διαδικασία που πρέπει να αναλύεται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ιστορικής του κατάστασης, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση με τον καπιταλισμό στο σύνολό του. Η λενινιστική θεωρία για τον ιμπεριαλισμό βοηθά να κατανοηθεί και να ερμηνευτεί η στρατιωτικοποίηση και οπλοποίηση του Διαστήματος.
Πρέπει επομένως να μελετήσουμε πιο βαθιά την επέκταση του ιμπεριαλισμού στον διαπλανητικό χώρο, αφού μεταξύ άλλων εμπεδώνει μια διαστημική οικονομία (γνωστή ως NewSpace), που στηρίζεται στο σύμπλεγμα «πολεμική βιομηχανία - κολοσσοί τεχνολογίας - πολεμική βιομηχανία - έρευνα/πανεπιστήμια». Για παράδειγμα, η συνέργεια μεταξύ των επιστημών του εγκεφάλου και της διαστημικής βιομηχανίας πολέμου, που αναπτύσσεται ραγδαία μέσω της νευροτεχνολογίας, περιλαμβάνοντας εφαρμοσμένους τομείς διεπαφών εγκεφάλου - υπολογιστή. Και ακόμα: Η οπτογενετική ενισχύει τη στρατιωτική βιομηχανία Διαστήματος μέσω της οπλοποίησης της νευροτεχνολογίας, εγείροντας έτσι επικίνδυνα ζητήματα, όπως είναι οι έλεγχοι των νευρωνικών κυκλωμάτων. Λόγου χάρη, η πλατφόρμα OptoGeneSat της NASA χρησιμοποιεί οπτογενετική τεχνολογία για τον χειρισμό γονιδιακής έκφρασης και κυτταρικών διεργασιών. Γενικά, η υπό εξέλιξη οπλοποίηση της οπτογενετικής συνδέεται με τη χειραγώγηση και τον ελέγχο του ανθρώπινου εγκεφάλου και, ευρύτερα, του κοινωνικού ελέγχου.
Συνολικά η νευροτεχνολογία - όπως και κάθε τεχνολογία - δεν είναι ουδέτερη. Αποτελεί εργαλείο ενίσχυσης του αστικού κράτους, αφού οι χειραφετητικές χρήσεις αυτών των επιστημών παραμένουν υποταγμένες στον μονοπωλιακό καπιταλισμό. Η κατανόηση λοιπόν της ανάπτυξης της νευροεπιστήμης και της οπτογενετικής στη διαστημική εξοπλιστική βιομηχανία αναδεικνύει τις δομικές, υλικές και ιδεολογικές δυναμικές που διαμορφώνουν την επιστημονική έρευνα στο πλαίσιο της σημερινής ιστορικής κατάστασης του ιμπεριαλισμού, όπου οι ψηφιακές και κβαντικές τεχνολογίες αλλά και οι νευροεπιστήμες εργαλειοποιούνται, διευρύνοντας στο σημερινό στάδιο του ιμπεριαλισμού τη χωρική διάσταση της Φύσης. Αν, επομένως, η Γη στα «Grundrisse» αποτυπώνεται από τον Μαρξ ως «εργαστήριο» και «αρχέγονη προϋπόθεση της παραγωγής» ή ως «πρωταρχική εργαλειοαποθήκη» («Κεφάλαιο»), τότε καταλαβαίνουμε τι μπορεί να σημαίνουν οι διαστημικοί πόροι. Αντιλαμβανόμαστε τι ακριβώς σηματοδοτούν οι τεχνολογίες και οι υποδομές που προκύπτουν από την αυξανόμενη εξάρτηση από τα διαστημικά «περιουσιακά» στοιχεία επικοινωνίας, πλοήγησης, οπτογενετικής έρευνας και κβαντικών εξοπλισμών.
Κατανοείται λοιπόν καλύτερα πως «νευροβιοοικονομία» και νευροεπιστήμες είναι στην υπηρεσία της οικονομίας πολέμου και, κατ' επέκταση, του ιμπεριαλισμού. Ας σημειωθεί πως τα τελευταία χρόνια πολλά κρατικά επενδυτικά ταμεία (ΚΕΤ) - με περιουσιακά στοιχεία περίπου 13,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων - επενδύουν στη νευροεπιστήμη, κυρίως μέσω τομέων βιοεπιστημών και βιοτεχνολογίας. Πέραν τούτων, η «Morgan Stanley» εκτιμά ότι η παγκόσμια διαστημική οικονομία / βιομηχανία (γνωστή ως NewSpace) θα δημιουργήσει μέχρι το 2040 έσοδα πέραν του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Ειδικότερα, οι παγκόσμιες επενδύσεις στην αεροδιαστημική και στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς Διαστήματος ανέρχονται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, με το συνολικό μέγεθος της αγοράς να εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια μέχρι το 2029. Η εν λόγω οικονομία, ως συστατικό στοιχείο της οικονομίας πολέμου, δεν αποτελεί παρέκκλιση ή/και προσωρινό φαινόμενο, αλλά δομικό χαρακτηριστικό του ιμπεριαλιστικού σταδίου στρατιωτικοποίησης του Διαστήματος, όπου ο ενδομονοπωλιακός ανταγωνισμός, σε διαπλανητικό πλέον επίπεδο, διαμορφώνει ένα σύνθετο όσο και ιεραρχικό σύστημα ανισότιμης αλληλεξάρτησης και προνομίων, με θύμα την παγκόσμια εργατική τάξη. Σε κάθε περίπτωση, σημαίνει νέες θυσίες της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων για τη θωράκιση της καπιταλιστικής κερδοφορίας, τσεκούρι στις κοινωνικές δαπάνες, όπως και νέας κοπής χαράτσια αλλά και αντιδραστικά προαπαιτούμενα, όπως καταγράφονται στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ 2028 - 2034. Και αντικατοπτρίζονται στα 131 δισεκατομμύρια ευρώ που αφορούν το σκέλος «Αμυνας και Διαστήματος» στο πλαίσιο του Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
Πορεία πολέμου, επομένως, χαράσσει συστηματικά η ΕΕ μέσα από τις αλληλοεξαρτώμενες σχέσεις της οικονομίας πολέμου και της επιστημονικής έρευνας νευροεπιστημών. Οι συγκεκριμένες επενδύσεις, συνδυάζοντας την επιστήμη δεδομένων με τη νευροτεχνολογία, στοχεύουν όχι στην προστασία, λόγου χάρη, της υγείας, αλλά στην παράταση των ωραρίων εργασίας.
Ο Μαρξ συνέδεσε τις μηχανές με την επέκταση του ωραρίου εργασίας, υποστηρίζοντας («Οικονομικά Χειρόγραφα 1861-63») ότι ενώ οι μηχανές μπορούν θεωρητικά να μειώσουν τον χρόνο εργασίας, οι καπιταλιστές τις χρησιμοποιούν για να εντείνουν την εργασία και να παρατείνουν την εργάσιμη ημέρα, ώστε να μεγιστοποιήσουν το κέρδος, αντιμετωπίζοντας τους εργάτες ως εξαρτήματα μηχανών.
4. Σοσιαλισμός - κομμουνισμός για την ανατροπή του καπιταλισμού
Μέσα σε συνθήκες όξυνσης των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, όπου εκτείνονται νεοφυείς μέθοδοι καπιταλιστικής εκμετάλλευσης και εντείνονται οι νόμοι ανισόμετρης ανάπτυξης, η πολιτική που υλοποιείται από τις αστικές κυβερνήσεις στην Ελλάδα αποκαλύπτει την ενδιάμεση θέση του ελληνικού καπιταλισμού στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα και τις ισχυρές εξαρτήσεις από τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Οι περί «αναγκαστικής εφαρμογής» ευρωατλαντικές ντιρεκτίβες και, συνάμα, οι περί «εθνικού καθήκοντος» κορόνες δεν είναι τίποτα περισσότερο παρά συνειδητή πολιτική επιλογή του αστικού πολιτικού συστήματος συνολικά, με στόχο να αποκρύψει με ψευδή αφηγήματα την εξαρτημένη θέση της Ελλάδας στο ιμπεριαλιστικό μπλοκ και τα οφέλη που αυτή η εξάρτηση κομίζει στην ελληνική οικονομική ολιγαρχία. Αλλωστε, όλη η αστική προπαγάνδα επιχειρεί να εγκλωβίσει εργατικές και λαϊκές δυνάμεις στα πεδία της κυρίαρχης πολιτικής. Στόχος πάντοτε είναι να ενισχυθεί η χειραγώγηση και η υποταγή στα συμφέροντα της αστικής τάξης.
Εν μέσω αυτών των εξελίξεων, εργατική τάξη και εργαζόμενοι στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη, βιώνουν την επιδείνωση των όρων ζωής τους. Οχι τυχαία, 2,74 εκατ. άτομα στη χώρα διαβιώνουν υπό συνθήκες κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Πέραν ωστόσο από την ακραία φτωχοποίηση και τον κοινωνικό αποκλεισμό, καταγράφεται ένταση της ενεργειακής φτώχειας και των ανισοτήτων. Για παράδειγμα, το 1% των πλουσιότερων τάξεων κατέχει περίπου το ένα τέταρτο (25%) του συνολικού πλούτου της Ελλάδας, ενώ το 5% των πλουσίων το 44,2%. Από την άλλη, υπάρχουν ματωμένα πλεονάσματα σε βάρος συνταξιούχων, ανέργων, ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, ενώ υπολογίζεται πως την περίοδο 2019 - 2023 χάθηκαν περίπου 180.000 πρώτες κατοικίες. Ομως την ίδια ώρα η κυβέρνηση και το αστικό πολιτικό σύστημα της χώρας ενισχύουν την πολεμική οικονομία. Πρωταγωνιστούν ή/και πρωτοστατούν στη διάθεση κεφαλαίων για εφαρμογή των ευρωατλαντικών σχεδιασμών, ακόμα και στην εφαρμογή ΝΑΤΟικών προτύπων στη στρατιωτικοποίηση της πολιτικής προστασίας, αλλά και στη διαμόρφωση της στρατιωτικοποίησης της ευρωπαϊκής πολιτικής Διαστήματος.
Το ΚΚΕ, παρά τις συνθήκες αρνητικού συσχετισμού, είναι το μόνο κόμμα που παλεύει με συνέπεια για την ανατροπή του καπιταλισμού. Για την ανατροπή της εξαγγελθείσας από το ευρωενωσιακό σύστημα «κουλτούρας πολέμου». Σύστημα που διαθέτει δισεκατομμύρια στην πολεμική βιομηχανία μέσω του EDIP (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανίας), μετατρέποντας τις χώρες σε στρατιωτικά πεδία, με τραγικές συνέπειες για τους λαούς.
Απέναντι σε αυτές τις συνθήκες, η αφομοίωση του διαλεκτικού και ιστορικού υλισμού, της μαρξιστικής - λενινιστικής κοσμοθεωρίας, αποτελεί στέρεο και σταθερό φιλοσοφικό πυλώνα για την ταξική ανάλυση όλων αυτών των εξελίξεων. Με τη μαρξιστική - λενινιστική κοσμοθεωρία δυναμώνεται η ιδεολογικοπολιτική δεινότητα του ΚΚΕ σε καθημερινή βάση για την ταξική πάλη με αντικαπιταλιστική και αντιιμπεριαλιστική κατεύθυνση.
Γι' αυτό οι Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 22ο Συνέδριο αποκτούν ειδικό βάρος για τη διαμόρφωση της αντικαπιταλιστικής - αντιμονοπωλιακής συμμαχίας. Διαμορφώνουν επίσης ένα ισχυρό ρεύμα ιδεολογικής και πολιτικής διαπάλης και, ταυτόχρονα, επαναστατικής κατεύθυνσης ως απάντηση στον αντικομμουνισμό, όπως και στις διάφορες ανορθολογικές και αντιεπιστημονικές θεωρίες των αστικών σχολών σκέψης, που μεταμφιέζοντας την οικονομία πολέμου, συγκαλύπτουν την επικίνδυνη κλιμάκωση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και των πολεμικών συγκρούσεων.
Οι Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ αναδεικνύουν ξεκάθαρα πως ακριβώς η «υπαγωγή πολλών κλάδων στην οικονομία πολέμου» έχει αντιδραστική κατεύθυνση. Ενάντια λοιπόν στην αντιδραστική κατεύθυνση, στα νέα «υπερμνημόνια» πολεμικής προετοιμασίας, ενάντια στην αστική στρατηγική της στρατιωτικοποίησης της Εκπαίδευσης, του Διαστήματος, της τεχνολογίας και της οικονομίας, είναι ο ταξικός αγώνας, στον οποίο πρωταγωνιστεί το ΚΚΕ.
Με σημείο αναφοράς τις Θέσεις του ΚΚΕ και το επαναστατικό του Πρόγραμμα, δυναμώνουμε μεθοδικά την καθημερινή πάλη και δράση για να οργανωθεί η λαϊκή συμμαχία στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.
Βιβλιογραφία:
1. The European Anti-Poverty Network-EAPN (2025): Eurostat updated poverty and social exclusion statistics for the EU in May 2025. May 6, 2025. https://www.eapn.eu/eurostat-updated-poverty-and-social-exclusion-statistics-for-the-eu-in-may-2025
2. G20 (2025): Extraordinary Committee of Independent Experts on Global. Commissioned by the G20 South Africa Presidency. November 2025. https://g20.org/wp-content/uploads/2025/11/2-G20-Global-Inequality-Report-Full-and-Summary.pdf#:~:text=Box:%20Some%20key%20facts%20on%20inequality%20However%2C,captured%20by%20the%20bottom%20half%20of%20humanity.
3. PMNCH (2024): New WHO report reveals governments deprioritizing health spending. https://pmnch.who.int/news-and-events/news/item/12-12-2024-new-who-report-reveals-governments-deprioritizing-health-spending
4. Marx, K. (1867/1967): Capital (vol 1). New York: International Publishers.
5. Marx, Karl (1973): Grundrisse. Harmondsworth: Penguin.
6. Engels Friedrich (1968): Engels to Borgius in Marx and Engels Correspondence. Translated: Donna Torr; Ιnternational Publishers. https://www.marxists.org/archive/marx/works/1894/letters/94_01_25.htm#:~:text=(1)%20What%20we%20understand%20by,forward%20more%20than%20ten%20universities.
7. Grand View Research (2025): Artificial Intelligence Market To Reach $3,497.26 Billion By 2033. https://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2025-11/67035480-grand-view-research-inc-ai-market-poised-to-hit-dollar-3-5-trillion-by-2033-powered-by-31-5-annual-growth-grand-view-research-008.htm
8. Boffey Daniel (2019): Nato leader identifies space as the next 'operational domain'. The Guardian. Wed 20 Nov 2019 https://www.theguardian.com/world/2019/nov/20/nato-identifies-space-as-next-operational-domain
9. Β. Ι. Λένιν (1987): Απαντα. Εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα.
*
Ο Κώστας Γουλιάμος είναι τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, πρώην πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, ποιητής, συγγραφέας.
Ήταν υποψήφιος βουλευτής με το ΚΚΕ (Μάιος – Ιούνιος 2023).
Ιούλιος 2025: Distinguished Fellow (Διακεκριμένο Μέλος) του International Engineering and Technology Institute (IETI)
Οκτ. 2024 Βραβείο Φιλίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
Σεπ. 2023 Βραβείο “εξαιρετικής προσφοράς στη γενική εκπαίδευση”.
2021 Πανελλήνιο βραβείο ποίησης «Jean Moreas» στον Κώστα Γουλιάμο
*
Υποψήφιος ευρωβουλευτής με το ΚΚΕ στις εκλογές Ιουνίου 2024.
Ο Κώστας Γουλιάμος από την Μποτίλια Στον Άνεμο
________
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.